GiupSuc.comGiúp Sức
Giúp việc theo giờ: hiểu đúng trước khi thuê

Những việc người giúp việc theo giờ thường không nhận và vì sao nên hỏi trước

Trèo cao, sửa điện gas, khuân vật quá nặng, chăm người bệnh, trông trẻ thay cha mẹ, dọn đồ có hoá chất mạnh: những việc thường bị từ chối và cách hỏi trước cho êm.

A Vietnamese helper stepping back from a tall wooden ladder leaning in a living room, hands raised in a gentle pause, back to camera, soft daylight through curtains

Người giúp việc theo giờ thường không nhận những việc nguy hiểm hoặc cần nghề riêng: trèo cao lau quạt trần, cửa kính tầng trên, sửa điện, đụng vào bình gas, khuân đồ quá nặng, chăm người ốm cần làm thủ thuật, trông trẻ thay cha mẹ khi chưa thoả thuận, và những việc ngoài nhà như rửa xe, dọn cửa hàng. Hỏi trước giúp nhà thuê khỏi bị từ chối giữa buổi và giúp người làm khỏi bị ép vào thế khó.

Phần dưới đây giải thích từng nhóm việc hay bị từ chối, lý do đằng sau, và cách nhà thuê nên hỏi để người làm thoải mái nói "có" hoặc "không". Phần cuối nói về những việc nằm ở vùng xám, phải thoả thuận riêng.

Việc trên cao và việc nguy hiểm

Trèo thang lau quạt trần, đèn chùm, cửa kính tầng trên. Ngã từ thang là tai nạn hay gặp nhất trong việc nhà. Nhiều người làm chỉ nhận việc ở tầm với hoặc trên ghế thấp vững. Cửa kính bên ngoài các tầng cao là việc của thợ có dây an toàn, không phải của người giúp việc nhà.

Đụng vào điện và gas. Thay bóng đèn ở đui thấp có người nhận, nhưng tháo ổ cắm, nối dây, sửa công tắc, kiểm tra van bình gas là việc của thợ. Người làm từ chối ở đây là đúng, và nhà thuê không nên nài.

Khuân vác quá nặng. Chuyển tủ lạnh, khiêng giường, đưa máy giặt lên tầng không nằm trong việc nhà theo giờ. Lưng và gối là vốn làm nghề của người giúp; một lần trẹo lưng có thể mất mấy tuần thu nhập.

Dùng hoá chất mạnh. Tẩy rửa bằng chất ăn da, thông cống bằng hoá chất đặc, pha trộn nhiều loại chất tẩy là những việc nhiều người làm không nhận, vì nguy cơ bỏng và hít phải hơi độc. Nhà thuê cũng không nên tự pha trộn rồi đưa cho người làm dùng.

Việc chăm sóc người cần nghề riêng

Người giúp việc theo giờ có thể ngồi cùng ông bà, hâm cơm, nhắc giờ ăn, đi cùng ra chợ. Nhưng những việc như thay băng, cho ăn qua ống, tiêm, đo đường huyết, chia thuốc theo liều, xoay trở người nằm liệt là việc cần người có nghề chăm sóc hoặc điều dưỡng. Nhiều người giúp việc từ chối vì không được học, và từ chối như vậy là bảo vệ cả người bệnh lẫn chính họ.

Ngay cả việc nhắc uống thuốc cũng cần thoả thuận rõ: người làm chỉ nhắc theo đúng hộp thuốc người nhà đã chia sẵn, không tự đưa thêm hay bớt. Khi người lớn tuổi có dấu hiệu bất thường như khó thở, đau ngực, ngã đập đầu, lơ mơ, nói khó, yếu nửa người, việc của người giúp là gọi số cấp cứu một một năm và báo ngay người nhà, không tự xử lý.

Với người ốm cần chăm nhiều giờ, gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc cơ sở y tế đang theo dõi về mức chăm sóc cần có, rồi mới quyết thuê người kiểu nào. Đừng giao cho người giúp việc nhà theo giờ phần việc mà ngay cả người nhà cũng chưa được hướng dẫn.

Trông trẻ: không mặc nhiên đi kèm việc nhà

Nhiều nhà nghĩ có người giúp ở nhà thì trông con luôn được. Thực ra trông trẻ là một việc riêng, đòi sự chú ý liên tục: trẻ nhỏ không thể để một mình trong lúc người lớn lau sàn hay nấu ăn. Người đang dọn dẹp không thể vừa dọn kỹ vừa trông trẻ an toàn.

Nếu nhà cần cả hai, nên nói rõ từ đầu và thoả thuận lại cả lượng việc lẫn tiền công. Có người giúp việc nhận trông trẻ lớn, chẳng hạn ngồi cùng khi con làm bài, nhưng không nhận trông trẻ dưới ba tuổi. Có người chuyên trông trẻ nhưng không nhận dọn dẹp. Hỏi trước là cách tránh việc người làm bị đặt vào tình huống quá sức, mà hậu quả có thể rơi vào đứa trẻ.

Một tình huống hay gặp là cha mẹ chạy ra ngoài "một lát" và nhờ người giúp để mắt đến con. Nếu chưa thoả thuận, người làm có quyền từ chối. Nếu đã nhận, cha mẹ nên nói rõ giờ về, cách liên lạc, những việc trẻ được và không được làm.

Việc ngoài phạm vi nhà ở

Những việc dưới đây không sai khi nhờ, nhưng thường nằm ngoài thoả thuận giúp việc nhà, nên hỏi riêng và tính công riêng.

  • Dọn cửa hàng, văn phòng, kho hàng của gia đình: đây là việc phục vụ kinh doanh, khối lượng và giờ giấc khác việc nhà.
  • Rửa xe máy, ô tô: nhiều người không nhận vì cần chỗ, cần nước nhiều và dễ làm trầy xe.
  • Dọn nhà cho người thân ở nơi khác: dù cùng phường, đó vẫn là một nhà mới với chủ mới, cần thoả thuận lại.
  • Giặt đồ cho người không sống cùng: đồ của họ hàng, đồ khách thuê phòng không mặc nhiên nằm trong phần giặt.
  • Chăm thú nuôi: cho ăn có thể nhận, nhưng tắm chó, dắt đi dạo, dọn chuồng nhiều khi bị từ chối; người dị ứng lông thú cũng có quyền không nhận.
  • Nấu cỗ đông người: nấu một bữa cho gia đình khác hẳn nấu mâm giỗ hai ba chục người; cần thời gian chuẩn bị và người phụ.

Khi nhờ những việc này, cách đẹp là hỏi như một lời đề nghị mới: "Cuối tuần này nhà có việc dọn cửa hàng, chị có nhận không, nếu nhận thì tính công thế nào", chứ không chèn vào giữa buổi như chuyện đương nhiên.

Vì sao nên hỏi trước, không đợi đến buổi làm

Hỏi ở cuộc gọi đầu hay ở lần gặp đầu cho người làm thời gian suy nghĩ. Từ chối qua tin nhắn dễ hơn nhiều so với từ chối khi đang đứng trước mặt chủ nhà, trong nhà của họ. Nhiều người làm ngại từ chối trực tiếp nên miễn cưỡng nhận, rồi làm vội, làm ẩu, hoặc gặp tai nạn.

Hỏi trước còn giúp nhà thuê tìm đúng người. Nếu nhà cần người vừa dọn vừa nấu, hỏi ngay câu đó sẽ loại được những người chỉ chuyên dọn. Nếu nhà có quạt trần cần lau thường xuyên, biết trước người làm không trèo thang thì nhà tự sắp xếp gọi thợ hay tự làm.

Cuối cùng, hỏi trước là một cách thể hiện tôn trọng. Nó cho người làm thấy nhà thuê coi họ là người có nghề, có ranh giới, chứ không phải người phải làm mọi thứ được sai bảo. Quan hệ bắt đầu bằng sự tôn trọng thường kéo dài.

Với người làm, đây cũng là lúc nên nói rõ ranh giới của mình. Một câu như "em không trèo thang cao quá hai bậc, không đụng vào điện, việc khuân nặng thì cần có người phụ" nói ở cuộc gọi đầu nghe rất bình thường; còn nói giữa buổi khi chủ nhà đã chuẩn bị sẵn thang thì dễ thành chuyện khó xử. Người làm có ranh giới rõ thường được nhà thuê nể hơn, không phải kém đi.

Cách hỏi để người làm thoải mái trả lời

Vài cách nói giúp cuộc trao đổi nhẹ nhàng, không biến thành phỏng vấn hay mặc cả.

  1. Kể danh sách việc nhà mình cần, rồi hỏi "trong này có việc nào chị không nhận không", thay vì hỏi từng việc kiểu kiểm tra.
  2. Nói trước những việc nhà mình biết là khó, như quạt trần cao, cầu thang dốc, chó lớn trong nhà, để người làm cân nhắc.
  3. Hỏi người làm có việc nào họ đặc biệt làm tốt hoặc thích làm. Câu này thường mở ra những điều nhà thuê không ngờ.
  4. Nói rõ nhà mình sẽ không trách nếu họ từ chối một việc vì lý do an toàn hay sức khoẻ.
  5. Ghi lại những việc đã thống nhất là không nhận, để sau này người khác trong nhà không vô tình nhờ.

Những câu hỏi này chỉ mất vài phút nhưng tránh được rất nhiều buổi làm căng thẳng sau đó.

Vùng xám: thoả thuận riêng từng nhà

Có những việc không hẳn nguy hiểm, cũng không hẳn ngoài phạm vi, mà tuỳ người. Ủi quần áo, lau cửa kính tầm thấp phía trong, sắp tủ quần áo theo mùa, dọn tủ lạnh, đi chợ hộ, lau bàn thờ gia tiên. Có người nhận hết, có người chỉ nhận vài việc. Những việc này nên đưa vào thoả thuận ngay từ đầu, kèm thời gian dự kiến.

Với việc dọn bàn thờ hay đồ thờ cúng, nhiều gia đình có thói quen riêng, có nhà chỉ muốn người trong nhà làm. Nếu nhờ người giúp, nên chỉ rõ cách nhà mình muốn và những món không được dời chỗ. Người làm cũng có thể từ chối vì ngại làm sai.

Với việc dính đến tiền, như đi chợ hộ, đóng tiền điện nước hộ, nên có cách ghi chép rõ ràng: đưa bao nhiêu, mua gì, còn lại bao nhiêu. Rõ ràng là để bảo vệ người làm khỏi bị nghi oan, không phải vì không tin họ.

Khi có tranh chấp về chuyện bồi thường đồ vỡ hay tai nạn trong lúc làm việc, hai bên nên bình tĩnh nói chuyện trên cơ sở thoả thuận ban đầu; nếu không thống nhất được, có thể tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết.

Khi người làm từ chối: nhà thuê xử lý thế nào

Tách việc bị từ chối ra một danh sách riêng. Những việc như lau quạt trần, vệ sinh máy lạnh, kiểm tra bình nóng lạnh có thể gom lại, gọi thợ một lần cho nhiều việc, vừa đỡ công đi lại vừa an toàn hơn.

Xem có cách làm an toàn hơn không. Nhiều việc trên cao có thể đưa xuống thấp: tháo chụp đèn xuống lau, dùng cây lau cán dài thay vì trèo thang. Nếu người làm thấy cách mới an toàn, họ có thể đồng ý.

Đừng chuyển việc đó sang người khác trong nhà một cách liều lĩnh. Ông bà lớn tuổi trèo thang thay người giúp việc là tình huống hay dẫn tới tai nạn. Việc nguy hiểm với người làm thì cũng nguy hiểm với người nhà.

Ghi nhận ranh giới, không giận. Một người làm biết nói "không" với việc nguy hiểm là người biết giữ an toàn cho cả nhà mình. Đó là điểm cộng khi cân nhắc giữ người lâu dài, không phải điểm trừ.

Câu hỏi thường gặp

Người giúp việc từ chối lau quạt trần thì có phải họ làm biếng?

Không. Trèo thang là việc dễ gây tai nạn, nhiều người làm đặt ranh giới không làm trên cao để giữ an toàn. Nhà thuê nên gọi thợ có dụng cụ phù hợp hoặc tìm cách tháo cánh quạt xuống thấp để làm.

Có nên nhờ người giúp việc nhắc ông bà uống thuốc?

Có thể, nếu người nhà đã chia sẵn thuốc theo từng lần và dặn rõ. Người giúp chỉ nhắc theo đúng phần đã chia, không tự thêm bớt hay đổi thuốc. Mọi thay đổi về thuốc phải do bác sĩ quyết.

Nhờ người giúp việc trông con một lúc có được không?

Được nếu người làm đồng ý và đã thoả thuận trước. Trông trẻ cần chú ý liên tục nên không thể vừa dọn dẹp kỹ vừa trông. Nếu nhờ, hãy nói rõ thời gian, cách liên lạc và tính lại phần việc nhà.

Người làm từ chối giữa buổi một việc đã thoả thuận thì sao?

Hỏi lý do trước. Có thể họ thấy không an toàn khi nhìn tận nơi, ví dụ thang lung lay hay sàn ướt. Nếu lý do hợp lý, chấp nhận và điều chỉnh. Nếu lặp lại nhiều lần không lý do, nói chuyện lại về thoả thuận.

Người giúp việc bị thương khi làm việc nhà mình thì ai chịu trách nhiệm?

Trước hết lo sơ cứu và đưa đi cơ sở y tế nếu cần. Trách nhiệm cụ thể phụ thuộc vào thoả thuận và quy định pháp luật hiện hành; nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết cách giải quyết đúng.

Có nên trả thêm tiền để người làm nhận việc họ đã từ chối?

Với việc nguy hiểm như trèo cao, điện, gas thì không nên, vì tiền không làm việc đó an toàn hơn. Với việc ngoài phạm vi nhưng không nguy hiểm, như dọn cửa hàng, có thể đề nghị công riêng và để người làm tự quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138