Khi thuê người khuân đồ lên tầng, số người cần gọi không tính theo tổng số đồ mà theo món nặng và cồng kềnh nhất. Số giờ thì phụ thuộc vào cầu thang và lối đi nhiều hơn vào số món. Vì vậy trước khi gọi người, bạn cần ba thứ: danh sách đồ có ghi món nặng nhất, ảnh và số đo cầu thang chỗ hẹp nhất, và thông tin thang máy, giờ được chuyển đồ nếu ở chung cư.
Đây là việc vặt hay gặp: mua máy giặt mới đặt ở sân phơi tầng ba, dọn phòng trống cho bố mẹ lên ở, đưa tủ lạnh cũ xuống tầng trệt, chuyển đồ từ kho lên gác. Nghe đơn giản, nhưng nhà phố Việt Nam cầu thang thường hẹp và dốc, chiếu nghỉ nhỏ, nên một món khiêng sai cách là trầy tường, gãy tay vịn, hoặc tệ hơn là người khuân bị thương. Bài này đi từ khâu đếm đồ tới khi khuân xong.
Đếm đồ trước, gọi người sau
Danh sách đồ là thứ quyết định người làm có nhận việc, đi mấy người và mang theo gì. Ghi đủ:
- Tên từng món, kèm kích thước nếu là món lớn: tủ lạnh hai cánh, máy giặt cửa trước, tủ quần áo gỗ ba buồng, nệm đôi, bàn ăn đá.
- Món nào tháo rời được: chân bàn, cánh tủ, đầu giường. Món nào nguyên khối.
- Món nào dễ vỡ hoặc cần giữ thẳng đứng: tủ lạnh, bể cá, gương, mặt bàn kính.
- Số thùng đồ nhỏ, túi đồ, và chúng nặng cỡ nào: thùng sách nặng khác thùng quần áo.
- Đi từ đâu tới đâu: từ xe ngoài hẻm vào nhà, từ tầng trệt lên tầng mấy, hay từ phòng này sang phòng khác cùng tầng.
Đánh dấu rõ món nặng nhất. Nếu có món bạn không chắc khiêng được qua cầu thang, ghi thêm chữ "cần đo" bên cạnh. Người làm có kinh nghiệm nhìn ảnh món đó và ảnh cầu thang là biết ngay có qua được không, hay phải tháo ra, hay phải kéo dây lên từ bên ngoài, việc mà người làm vặt thông thường không nhận.
Tính số người theo món nặng nhất
Bảng dưới là cách nghĩ phổ biến của người quen việc, dùng để tham khảo khi nói chuyện với người làm. Cầu thang hẹp, dốc, có khúc cua thì tăng thêm một người so với bảng.
| Kiểu món | Ví dụ | Số người gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nhẹ, gọn | Thùng đồ, ghế, bàn nhỏ, quạt | Một người | Đi nhiều chuyến, không nên ôm chồng cao che mắt |
| Vừa, cồng kềnh | Nệm đôi, kệ sách trống, bàn làm việc | Hai người | Nệm mềm khó cầm, nên buộc dây hoặc bọc màng |
| Nặng, gọn | Máy giặt, tủ lạnh nhỏ, tủ gỗ hai cánh | Hai đến ba người | Máy giặt phải khoá lồng trước khi khuân |
| Nặng, cồng kềnh | Tủ lạnh lớn, tủ ba buồng nguyên khối, sofa góc | Ba đến bốn người | Thường phải tháo bớt phần rời |
| Rất nặng, đặc biệt | Két sắt, đàn piano, bàn đá nguyên tấm, bể cá lớn | Đội chuyên có dụng cụ | Không phải việc của người làm vặt |
Đừng cố tiết kiệm bằng cách gọi thiếu người rồi bảo chủ nhà phụ. Chủ nhà phụ khuân thường là chỗ dễ xảy ra chấn thương nhất, vì không quen tư thế và không quen nhịp với người kia.
Thời gian phụ thuộc cầu thang hơn là số đồ
Hai nhà có cùng một danh sách đồ có thể mất thời gian rất khác nhau. Nhà có thang máy rộng, hành lang thẳng thì xong nhanh. Nhà ống bốn tầng, cầu thang xoắn, mỗi chiếu nghỉ phải xoay món đồ một vòng thì mỗi chuyến đi lâu gấp mấy lần, người làm phải nghỉ giữa chừng.
Những thứ làm chậm buổi khuân mà chủ nhà hay không tính tới: xe chở đồ không vào được hẻm, phải khuân bộ một đoạn dài; cửa nhà có bậc cao, có cổng sắt hẹp; trong nhà còn ngổn ngang đồ, phải dọn đường mới đi được; món đồ phải tháo trước khi khuân và lắp lại sau khi tới chỗ. Mỗi thứ như vậy cộng thêm vào thời gian.
Khi hỏi người làm ước thời gian, hãy gửi ảnh đủ: lối vào từ đường, cửa nhà, chân cầu thang, chiếu nghỉ hẹp nhất, cửa phòng nơi đặt đồ. Cách thoả thuận công bằng là chốt một khung thời gian dự kiến và cách tính khi vượt khung vì lý do phát sinh mà hai bên cùng thấy, thay vì chốt một con số cứng rồi hai bên cùng khó xử.
Đi một vòng lối đi trước ngày khuân
Đo chỗ hẹp nhất, không phải chỗ rộng nhất. Chiều rộng cầu thang ở khúc cua, chiều cao từ bậc thang lên trần ở chiếu nghỉ, khung cửa phòng. Món đồ phải qua được tất cả các chỗ này, theo cả chiều nghiêng.
Tháo những gì cản đường. Cánh cửa phòng có thể tháo ra khỏi bản lề để rộng thêm một chút. Tranh, đèn treo, kệ trên tường dọc cầu thang nên gỡ trước để khỏi va.
Che những chỗ dễ trầy. Bọc góc tường ở khúc cua bằng bìa cứng, quấn khăn quanh tay vịn, trải tấm lót ở bậc thang đá dễ mẻ.
Dọn chỗ đặt đồ ở đầu kia. Chỗ đặt máy giặt phải trống sẵn, ống nước để gọn, phòng đặt tủ đã dọn. Không gì mệt bằng khiêng tủ lên tới nơi rồi phải đứng chờ dọn chỗ.
Giữ trẻ nhỏ và vật nuôi tránh xa lối đi. Người đang khiêng đồ nặng trên cầu thang không thể dừng hay tránh đột ngột.
Ngày khuân: thứ tự chuyến và một người đứng chỉ đường
Buổi khuân trôi chảy hay rối phần lớn nằm ở cách sắp chuyến. Thứ tự người quen việc hay dùng:
- Chủ nhà đứng ở đầu đến, chỉ chỗ đặt từng món ngay khi người khuân lên tới, không để đồ đặt tạm giữa hành lang.
- Khuân món lớn và nặng trước, khi người còn sức và lối đi còn trống. Thùng nhỏ khuân sau, xếp dọc chân tường.
- Món phải lắp lại sau khi tới chỗ, như chân bàn, cánh tủ, thì để ốc vít trong túi dán băng keo vào chính món đó.
- Sau mỗi món lớn, nhìn lại tường, tay vịn, bậc thang. Có vết trầy thì chụp ảnh ngay và nói với nhau, đừng để đến cuối buổi.
- Cuối buổi đi một vòng với người làm, đếm lại số món theo danh sách, kiểm các món dễ vỡ, rồi mới thanh toán.
Một người đứng chỉ đường và quyết chỗ đặt giúp người khuân không phải hỏi đi hỏi lại. Nếu chủ nhà không có mặt được, giao cho một người nhà khác và đưa họ bản danh sách có ghi chỗ đặt từng món.
Chung cư: thang máy, giờ chuyển đồ và bảo vệ sàn chung
Ở chung cư, việc khuân đồ lớn thường phải đăng ký với ban quản lý toà nhà: dùng thang máy nào, trong khung giờ nào, có phải bọc vách thang không. Nhiều nơi dành riêng thang hàng hoặc yêu cầu khuân đồ ngoài giờ cao điểm sáng và chiều. Hỏi trước vài ngày, đặc biệt nếu bạn khuân vào cuối tuần.
Đo trước thang máy: chiều cao cửa, chiều sâu lòng thang. Tủ cao, nệm đôi, sofa dài có khi phải dựng đứng chéo mới vào được, hoặc không vào được và phải đi thang bộ, việc này đổi hẳn số người và thời gian. Nói rõ với người làm nếu có khả năng phải đi thang bộ một đoạn.
Sàn hành lang, sảnh là tài sản chung. Lót bìa hoặc tấm vải dày ở chỗ đặt đồ tạm, không kéo lê đồ nặng trên sàn. Nếu có hư hỏng, ban quản lý sẽ tìm tới căn hộ đã đăng ký khuân đồ, nên cẩn thận ngay từ đầu rẻ hơn nhiều so với đền sau.
An toàn cho người khuân, cũng là an toàn cho đồ của bạn
Người làm vặt quen khuân đồ thường tự biết những điều dưới đây, nhưng chủ nhà nhắc thêm hoặc chuẩn bị sẵn thì buổi làm an toàn hơn:
- Găng tay có hạt bám, giày đế bám, không đi dép tông khi khiêng trên cầu thang.
- Tư thế nâng: ngồi xổm, lưng thẳng, dùng sức chân, không cúi gập lưng để kéo đồ lên.
- Người đi phía dưới cầu thang chịu nặng hơn, nên là người khoẻ hơn và nói nhịp "lên, dừng, xoay".
- Máy giặt khoá lồng hoặc chèn lồng theo hướng dẫn của máy, tủ lạnh rút điện trước và để đứng sau khi khuân theo hướng dẫn của hãng trước khi cắm lại.
- Không ép người khuân tiếp khi họ đã nói mệt, nghỉ năm phút uống nước rẻ hơn một lần trẹo lưng.
- Không dùng dây kéo đồ lên từ ban công, cửa sổ nếu không phải đội có dụng cụ và kinh nghiệm.
Nếu người khuân bị thương trong lúc làm ở nhà bạn, việc đầu tiên là sơ cứu và đưa đi khám, chuyện chi phí nói sau. Thoả thuận rõ từ trước về chuyện này giúp cả hai bên đỡ khó nói.
Khi nào không gọi người làm vặt mà gọi đội có xe, có dụng cụ
Người làm vặt theo giờ hợp với việc khuân trong nhà, khuân từ xe vào nhà, hoặc vài món lớn trong sức hai ba người. Có những trường hợp nên gọi đội chuyển đồ có xe tải nhỏ, xe đẩy, dây đai, tấm trượt: món đồ cực nặng như két sắt, đàn piano; đồ phải đưa lên bằng dây từ bên ngoài; khối lượng nhiều tới mức cần cả buổi sáng với bốn năm người; hoặc đồ có giá trị cao mà bạn muốn có bên chịu trách nhiệm rõ ràng khi hư hỏng.
Cũng có trường hợp nên gọi thợ của hãng hoặc thợ chuyên: điều hoà phải tháo dàn lạnh, dàn nóng; bình nóng lạnh; máy lọc nước nối đường ống; tủ lạnh có đường nước làm đá nối vào ống nhà. Người làm vặt có thể khuân thân máy sau khi thợ đã tháo, nhưng không nên tự tháo nối.
Ranh giới ở đây giống như mọi việc vặt khác: khuân là việc vặt, còn tháo lắp thiết bị có điện, nước, gas và việc nâng hạ bằng dây từ bên ngoài là việc của người có nghề.
Câu hỏi thường gặp
Khiêng máy giặt lên tầng ba cần mấy người?
Thường hai đến ba người tuỳ cầu thang. Cầu thang hẹp, dốc, có khúc cua thì nên ba người. Trước khi khuân phải khoá hoặc chèn lồng máy theo hướng dẫn của hãng để lồng không va đập làm hỏng máy.
Làm sao biết tủ có lọt qua cầu thang không?
Đo chỗ hẹp nhất: chiều rộng ở khúc cua, chiều cao từ bậc lên trần ở chiếu nghỉ, khung cửa phòng. Gửi ảnh và số đo cho người làm có kinh nghiệm, họ sẽ nói cần tháo bớt, xoay nghiêng hay không qua được.
Chung cư có cần đăng ký trước khi khuân đồ không?
Phần lớn chung cư yêu cầu báo ban quản lý để được dùng thang máy, đúng khung giờ và có khi phải bọc vách thang. Hỏi trước vài ngày, nhất là khi khuân cuối tuần hoặc đồ lớn.
Chủ nhà có nên phụ khuân để đỡ thuê người không?
Không nên với đồ nặng. Người không quen tư thế và nhịp khiêng dễ trẹo lưng, và khi một người hụt sức thì cả món đồ đổ về phía người kia. Gọi đủ người là an toàn cho cả hai bên.
Khuân tủ lạnh có cần để đứng không?
Nên giữ tủ lạnh thẳng đứng hoặc nghiêng ít nhất có thể, rút điện trước khi khuân. Sau khi đặt vào chỗ mới, để tủ đứng yên một thời gian theo hướng dẫn của hãng rồi mới cắm điện.
Đồ nào không nên thuê người làm vặt khuân?
Két sắt, đàn piano, bàn đá nguyên tấm, bể cá lớn, đồ phải kéo dây lên từ bên ngoài. Những món này cần đội có dụng cụ và kinh nghiệm. Thiết bị nối điện nước như điều hoà, bình nóng lạnh thì phải để thợ tháo trước.