GiupSuc.comGiúp Sức
Đỡ đần ông bà, người ốm theo giờ

Sổ bàn giao với người đỡ đần theo giờ: ghi ăn uống, giấc ngủ và điều bất thường

Sổ bàn giao giúp con cháu biết cụ hôm nay ăn, ngủ, đi lại, tâm trạng ra sao và có gì lạ. Nên ghi mục nào, ghi giấy hay điện thoại, và đọc sổ thế nào để thấy cụ đổi khác.

Open spiral notebook with handwritten blank grid lines and a pen resting on a wooden dining table next to a teacup and reading glasses, top down view, soft daylight, warm tones

Sổ bàn giao là cuốn sổ hoặc bảng ghi chung giữa gia đình và người đỡ đần theo giờ, mỗi buổi ghi vài dòng về việc ăn uống, giấc ngủ, đi lại, tâm trạng của cụ, những việc đã làm và bất cứ điều gì khác thường. Nó giúp con cháu nắm tình hình mà không cần hỏi dồn, giúp người làm ca sau biết ca trước, và là tư liệu quý khi đưa cụ đi khám.

Không cần sổ cầu kỳ. Một cuốn vở kẻ ô, một tờ in sẵn khung, hay một nhóm tin nhắn riêng đều dùng được. Điều quan trọng là ghi đều, ghi đúng mục, và có người đọc.

Vì sao cần sổ khi đã có điện thoại

Nhiều nhà nghĩ cứ gọi điện hỏi là đủ. Thực tế, một cuộc gọi lúc con cháu đang họp thường chỉ được câu "cụ ổn ạ". Sau một tháng, không ai nhớ cụ ăn kém từ hôm nào, bắt đầu hay quên từ tuần nào, ngã nhẹ lần trước là bao giờ. Những thay đổi chậm ở người già lại hay bị bỏ qua chính vì từng ngày nhìn không thấy khác.

Sổ bàn giao biến những quan sát rời rạc thành một dòng thời gian. Khi đưa cụ đi khám, con cháu mở sổ là trả lời được những câu bác sĩ hay hỏi: ăn uống thế nào mấy tuần nay, ngủ được mấy tiếng, có ngã không, có lúc nào lú lẫn không. Với nhà có nhiều người cùng chăm, mỗi người một ngày, sổ còn là chỗ để không ai làm trùng, không ai bỏ sót.

Với người làm, sổ là bằng chứng mình đã làm đúng phần việc. Có chuyện xảy ra, họ không phải nhớ lại trong lúc bị hỏi dồn, mà chỉ cần mở trang hôm đó.

Các mục nên có trên một trang sổ

Một trang cho một buổi là vừa. Có thể in sẵn khung như dưới đây, người làm chỉ điền vào ô.

MụcGhi gìVí dụ cách ghi
Giờ đến, giờ vềGiờ thật, không ghi theo lịch hẹnĐến 9 giờ 10, về 12 giờ
Ăn uốngBữa nào, ăn được khoảng bao nhiêu, uống nước nhiều hay ítCháo trưa ăn hơn nửa bát, uống ba cốc nước
Giấc ngủNgủ trưa mấy giờ, có giật mình, khó ngủ khôngNgủ từ 11 giờ 30 tới 12 giờ 15, ngủ yên
Vệ sinhĐi vệ sinh có khó không, có gì lạĐi tiểu hai lần, bình thường
Đi lạiĐi được bao xa, có vịn, có loạng choạngĐi một vòng sân, vịn tay, không mệt
Thuốc (nếu có giao nhắc)Ngăn nào đã uống, ngăn nào cònNgăn trưa đã uống sau ăn
Tâm trạngVui, buồn, cáu, lẫn, nói gì đáng chú ýKể chuyện quê, cười nhiều; có lúc hỏi lại giờ
Bất thườngBất cứ điều gì khác mọi hômThan đau gối phải khi đứng dậy
Cần mua, cần báoĐồ sắp hết, việc nhà cần gia đình làmSắp hết sữa, đèn hành lang chập chờn

Dòng "bất thường" là dòng quan trọng nhất. Không có gì thì ghi "không", để người đọc biết người làm đã để ý, chứ không phải bỏ trống.

Ghi thế nào cho người đọc hiểu đúng

Ghi điều thấy, không ghi điều đoán. "Cụ đi tiểu nhiều lần hơn mọi hôm, năm lần trong ba tiếng" thay vì "chắc cụ bị bệnh gì đó". Người làm không chẩn đoán, chỉ mô tả.

Ghi số khi đếm được. Số bát cơm, số cốc nước, số lần đi vệ sinh, số phút ngủ. Số giúp so sánh giữa các ngày dễ hơn chữ "ít", "nhiều".

Ghi lời cụ nói nếu đáng chú ý. Cụ nói "dạo này bà hay chóng mặt khi đứng lên" thì chép nguyên câu, ghi giờ.

Ghi ngay trong ca. Ghi cuối buổi khi đã mệt thường thiếu. Ăn xong ghi phần ăn, ngủ dậy ghi phần ngủ.

Chữ rõ, câu ngắn. Một dòng một ý. Không viết tắt kiểu riêng mà người khác không hiểu.

Sửa thì gạch, không tẩy. Ghi nhầm thì gạch một nét và viết lại bên cạnh, ký tên tắt. Sổ có tẩy xoá dễ gây nghi ngờ khi có chuyện cần xem lại, dù người ghi hoàn toàn ngay thẳng.

Sổ giấy, bảng in hay nhóm tin nhắn

Sổ giấy để ở một chỗ cố định trong nhà, ví dụ trên bàn ăn hoặc cạnh tủ lạnh. Ưu điểm là ai đến cũng mở được, cụ cũng có thể xem, không phụ thuộc điện thoại hay mạng. Nhược điểm là con cháu đi làm không đọc được trong ngày, nên người làm vẫn nên chụp ảnh trang hôm đó gửi lên nhóm gia đình.

Bảng in sẵn khung là bản nâng cấp của sổ giấy, mỗi tuần một tờ, đọc lướt nhanh, nhìn ngang các ngày thấy ngay cột nào khác thường. Nhóm tin nhắn riêng gồm người làm và vài người nhà thì tiện cho cập nhật trong ngày, gửi ảnh bữa ăn, báo chuyện gấp. Nhưng tin nhắn trôi nhanh, khó tra lại sau vài tuần.

Nhiều nhà dùng kết hợp: sổ giấy là bản chính, ghi đủ mục; nhóm tin nhắn để báo nhanh và gửi ảnh trang sổ. Dù chọn cách nào, chỉ nên có một nơi chính để ghi, tránh mỗi người ghi một chỗ.

Đọc sổ thế nào để thấy cụ đang đổi khác

Ghi mà không ai đọc thì sổ thành thủ tục. Con cháu nên dành vài phút mỗi tối và một buổi cuối tuần cho sổ:

  1. Mỗi tối đọc trang hôm đó, trả lời ngay những dòng "cần báo", "cần mua".
  2. Cuối tuần đặt các trang cạnh nhau, nhìn theo từng mục: ăn có giảm dần không, ngủ trưa có dài ra không, đi lại có ngắn đi không.
  3. Khoanh lại những dòng bất thường lặp lại hai ba lần trong tuần.
  4. Hỏi thêm người làm về những dòng đó, vì người ở cạnh thường thấy nhiều hơn những gì kịp ghi.
  5. Mang sổ theo khi đưa cụ đi khám, đánh dấu sẵn các trang cần cho bác sĩ xem.

Đọc sổ đều cũng là cách cho người làm thấy công sức ghi chép của họ được trân trọng. Thỉnh thoảng viết một dòng cảm ơn ở cuối trang, người làm sẽ ghi kỹ hơn.

Một tuần sổ mẫu: đọc ra được điều gì

Thử hình dung sổ một tuần của một cụ bà gần tám mươi tuổi, người đỡ đần đến từ chín giờ tới trưa. Thứ Hai và thứ Ba, bữa trưa cụ ăn gần hết bát cháo, đi một vòng sân, ngủ trưa bốn mươi lăm phút. Thứ Tư, cụ ăn nửa bát, than mỏi chân, chỉ đi tới cổng. Thứ Năm, cụ ăn một phần ba bát, ngủ trưa hơn hai tiếng, có lúc hỏi lại hôm nay là thứ mấy. Thứ Sáu, cụ không muốn ra sân, uống nước ít, đi tiểu một lần trong cả buổi.

Đọc từng trang riêng lẻ, mỗi ngày chỉ hơi khác một chút, ai cũng có thể nghĩ "chắc cụ hơi mệt". Đặt năm trang cạnh nhau thì thấy rõ ba đường cùng đi xuống: ăn ít dần, đi lại ngắn dần, ngủ nhiều hơn, thêm uống ít và tiểu ít. Đó là kiểu thay đổi mà con cháu nên đưa cụ đi khám sớm, chứ không chờ thêm một tuần.

Người làm trong ví dụ không làm gì vượt phần việc, không đoán bệnh, chỉ ghi đủ và đúng. Nhưng chính những dòng ghi ấy giúp gia đình nhận ra sớm, và giúp bác sĩ có thông tin rõ ràng khi khám. Đó là giá trị lớn nhất của một cuốn sổ bàn giao.

Giữ kín sổ và cách xử lý khi sổ ghi chuyện khó

Sổ có thông tin sức khoẻ, thói quen, có khi cả chuyện gia đình của cụ. Để sổ ở chỗ người trong nhà xem được, không để ngoài cửa, không chụp gửi ra ngoài nhóm gia đình. Người làm không chụp lại trang sổ để kể với người khác, kể cả với người quen cùng nghề.

Có những trang ghi chuyện khó: cụ nói không muốn sống nữa, cụ trách móc một người con, cụ kể bị ai đó lấy tiền. Người làm ghi đúng lời cụ, báo riêng cho người nhà chính, không bàn tán, không tự đi hỏi người bị nhắc tên. Con cháu đọc xong cần trả lời người làm là đã biết và sẽ lo, để người làm không phải ôm chuyện một mình.

Khi thôi thuê người, gia đình giữ lại sổ cũ chứ không đưa người làm mang về. Nếu người làm muốn có lời xác nhận về thời gian và công việc đã làm để xin việc nhà khác, con cháu viết riêng vài dòng nhận xét, không cần đưa sổ. Sổ cũ cất cùng giấy tờ khám bệnh của cụ, vì có khi vài tháng sau bác sĩ hỏi lại diễn biến của một giai đoạn nào đó.

Những dòng trong sổ đòi gọi cấp cứu hoặc đi khám ngay

Sổ là để ghi những thay đổi chậm, nhưng có những điều không được chỉ ghi rồi chờ ai đó đọc. Nếu trong ca cụ đau ngực, khó thở, nói khó, méo miệng, yếu một bên, ngã đập đầu, lơ mơ khó gọi, người làm gọi cấp cứu một một năm ngay, gọi con cháu, rồi ghi vào sổ sau.

Những dòng như ăn rất ít hai ba ngày liền, uống nước ít, tiểu ít, sốt, ho nhiều hơn, chân sưng, lú lẫn tăng lên nhanh trong vài ngày thì người làm vừa ghi vừa nhắn báo ngay trong ca, không chờ tối. Con cháu đọc được thì thu xếp đưa cụ đi khám sớm. Hỏi bác sĩ đang theo dõi cụ xem với tình trạng của cụ, những dấu hiệu nào cần báo ngay, rồi ghi thành một danh sách dán ở bìa sổ.

Ở trang đầu sổ cũng nên ghi tên các bệnh cụ đang theo dõi, nơi cụ hay khám, cách gọi con cháu theo thứ tự. Người làm mới hay người thay ca một hôm mở sổ là biết ngay phải gọi ai, nói gì.

Câu hỏi thường gặp

Sổ bàn giao chăm người già cần ghi những gì?

Thường gồm giờ đến giờ về, ăn uống, giấc ngủ, vệ sinh, đi lại, thuốc nếu có giao nhắc, tâm trạng, điều bất thường và việc cần gia đình làm. Một trang cho một buổi, ghi ngắn, có số khi đếm được.

Nên dùng sổ giấy hay nhóm tin nhắn để bàn giao?

Nhiều nhà dùng sổ giấy làm bản chính vì dễ tra lại, và nhóm tin nhắn để báo nhanh, gửi ảnh trang sổ trong ngày. Quan trọng là chỉ có một nơi chính để ghi đủ mục.

Người giúp việc không biết ghi chép thì làm sao?

Dùng bảng in sẵn khung chỉ cần đánh dấu hoặc điền vài chữ, hoặc cho người làm gửi tin nhắn thoại ngắn để con cháu ghi lại. Điều cần là thông tin được ghi đều, không nhất thiết phải chữ đẹp.

Con cháu nên đọc sổ bàn giao bao lâu một lần?

Đọc trang hôm đó mỗi tối và đọc lại cả tuần vào cuối tuần để thấy xu hướng. Mang sổ theo khi đưa cụ đi khám để trả lời bác sĩ chính xác hơn.

Sổ ghi ông bà nói muốn chết thì phải làm gì?

Người làm ghi đúng lời cụ và báo ngay cho người nhà chính. Gia đình nên trò chuyện với cụ và đưa cụ đi khám để được bác sĩ tư vấn. Không nên coi đó là câu nói đùa hay bỏ qua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138