GiupSuc.comGiúp Sức
Đỡ đần ông bà, người ốm theo giờ

Ông bà ngại người lạ trong nhà: làm quen dần để cụ chịu nhận người giúp đỡ

Nhiều cụ gạt đi "mẹ tự lo được" khi con thuê người giúp. Hiểu vì sao cụ ngại, chọn lời mở chuyện, cho cụ quyền chọn và làm quen từng bước để cụ dần nhận người đỡ đần.

Grandmother and young helper side by side on a low bench peeling green beans into a bowl on a tiled porch, viewed from behind at an angle, warm late afternoon light

Ông bà ngại người lạ trong nhà là chuyện rất thường gặp, và cách hiệu quả nhất thường là làm quen dần: cho cụ cùng chọn người, bắt đầu bằng những buổi ngắn có con cháu ở nhà, giao cho người làm một việc cụ thấy cần trước, rồi mới tăng giờ và tăng việc. Ép cụ nhận người ngay từ đầu dễ làm cụ phản đối kéo dài, người làm cũng khó trụ.

Phần lớn lý do cụ ngại không nằm ở người làm cụ thể nào, mà ở cảm giác mất tự chủ, sợ thành gánh nặng, ngại người ngoài thấy nhà mình, hoặc đơn giản là chưa quen. Hiểu lý do thì mới chọn được cách nói và cách làm hợp với cụ.

Vì sao ông bà ngại có người giúp

Sợ bị coi là già yếu. Với nhiều cụ, nhận người giúp nghĩa là thừa nhận mình không còn tự lo được. Câu "mẹ còn khoẻ chán" thật ra là câu giữ lòng tự trọng.

Ngại người ngoài vào nhà. Nhà là chỗ riêng tư cả đời. Có người lạ mở tủ, vào bếp, thấy đồ đạc, thấy cụ lúc mệt mỏi, nhiều cụ không quen.

Lo tốn tiền của con. Cụ nghĩ con cái đang khó khăn, không muốn con mất tiền vì mình, nên từ chối dù trong lòng muốn có người bầu bạn.

Sợ mất đồ, sợ bị lừa. Những chuyện nghe kể về người giúp việc lấy đồ, lừa người già khiến cụ cảnh giác với người lạ.

Từng có trải nghiệm không vui. Có cụ đã từng có người giúp không hợp, bị nói nặng hay bị bỏ mặc, nên ngại lặp lại.

Muốn con cháu ở cạnh hơn. Có khi cụ không cần người lạ, mà cần con cháu dành thêm thời gian. Thuê người làm cụ thấy như bị "giao" cho người khác.

Mở lời với cụ thế nào

Cách mở lời quan trọng hơn người ta nghĩ. Câu "mẹ già rồi, con thuê người trông mẹ" gần như chắc chắn bị từ chối. Câu "con bận quá, không đi chợ nấu cơm trưa cho mẹ được, con nhờ một người giúp việc nhà vài buổi, mẹ chỉ bảo người ta giúp con" thì nhẹ nhàng hơn nhiều: người được giúp là con, cụ là người chỉ bảo.

Nên mở lời khi không có chuyện gấp, lúc cả nhà vui vẻ, không mở lời ngay sau lần cụ ngã hay quên tắt bếp, vì lúc đó cụ dễ cảm thấy mình đang bị trách. Nói chuyện riêng với cụ, không bàn trước mặt nhiều người. Nghe cụ nói hết những điều cụ lo, đừng vội gạt "mẹ lo xa quá".

Nếu cụ vẫn từ chối, không cần thắng ngay trong một lần nói chuyện. Để vài hôm, nhắc lại theo cách khác, hoặc nhờ người cụ tin như anh chị em, bác sĩ quen, bạn già của cụ nói giúp. Có cụ nghe người ngoài dễ hơn nghe con mình.

Một câu mở chuyện khác mà nhiều nhà thấy hiệu quả: "Mẹ thử hai tuần thôi, không ưng thì con cho người ta nghỉ, mẹ quyết." Đặt ra một khoảng thử có hạn, cụ cảm thấy mình không bị ràng buộc, nên dễ gật đầu hơn. Sau hai tuần, giữ đúng lời hứa: ngồi lại hỏi cụ, và nếu cụ không ưng thật thì đổi người hoặc đổi cách giúp.

Cho cụ quyền chọn

Cảm giác được quyết định giúp cụ bớt thấy bị áp đặt. Những điều có thể để cụ chọn:

  • Chọn giữa hai, ba người: cho cụ gặp ngắn từng người, hỏi cụ thấy ai dễ nói chuyện.
  • Chọn giờ: buổi sáng hay buổi chiều, ngày nào trong tuần.
  • Chọn việc giao trước: nấu cơm, đi chợ, dọn nhà hay đi dạo cùng.
  • Chọn chỗ người làm được vào và chỗ không: phòng ngủ của cụ, tủ đồ riêng, bàn thờ.
  • Chọn cách gọi: gọi người làm bằng tên, xưng cháu hay xưng con, cụ quen kiểu nào.
  • Chọn thời gian thử: thử hai tuần rồi cả nhà ngồi lại bàn, cụ không ưng thì đổi người.

Khi cụ đã chọn, con cháu tôn trọng lựa chọn ấy dù mình thấy chưa hợp lý lắm. Nếu chọn sai, đổi sau vẫn được, nhưng cụ sẽ nhớ mình đã được hỏi ý.

Làm quen từng bước trong vài tuần

Mỗi cụ một khác, nhưng nhịp sau đây thường hợp với cụ ngại người lạ. Có thể kéo dài hay rút ngắn tuỳ cách cụ phản ứng.

  1. Tuần đầu: người làm đến khoảng một tiếng, khi con cháu có ở nhà, chủ yếu làm việc nhà, chào hỏi cụ, không làm gì quá gần với cụ.
  2. Cuối tuần đầu: người làm cùng cụ làm một việc nhỏ cụ thích, như nhặt rau, tưới cây, ngồi uống nước.
  3. Tuần thứ hai: tăng giờ, con cháu vắng một lúc ngắn trong buổi, gọi điện hỏi thăm cả hai.
  4. Tuần thứ ba: người làm tự làm buổi một mình với cụ, nhắn tin báo lại sau mỗi buổi.
  5. Từ tuần thứ tư: thêm việc gần gũi hơn nếu cần, như đưa cụ đi khám, hỗ trợ tắm gội, chỉ khi cụ đồng ý.

Trong suốt thời gian ấy, con cháu hỏi riêng cụ cảm thấy thế nào, không hỏi trước mặt người làm. Cụ chê một điều cụ thể thì sửa điều đó, không vội kết luận là không hợp.

Con cháu giữ vai trò gì sau khi đã có người giúp

Một nỗi lo thầm của nhiều cụ là có người giúp rồi thì con cháu sẽ ít về hơn. Nỗi lo ấy không vô cớ: có nhà thuê được người xong thì yên tâm, gọi điện thưa dần, cuối tuần cũng bận. Cụ cảm nhận được ngay, và càng thấy mình bị giao cho người ngoài.

Vì vậy, sau khi có người giúp, con cháu nên giữ nguyên hoặc tăng những điều chỉ mình làm được: gọi điện hỏi thăm vào một giờ cố định, ăn cơm với cụ vài bữa mỗi tuần, đưa cụ đi những chuyến cụ thích. Người giúp lo phần việc tay chân, con cháu lo phần tình cảm. Nói rõ với cụ điều này cũng là một cách giúp cụ chấp nhận người giúp dễ hơn.

Con cháu cũng nên là người đứng giữa khi cụ và người làm có chuyện không vui. Nghe cả hai phía, không bênh ai trước mặt người kia, giải quyết từng chuyện cụ thể. Cụ thấy con cháu vẫn là người quyết trong nhà thì yên tâm hơn, người làm thấy được đối xử công bằng thì ở lâu hơn.

Người làm nên làm gì để cụ mở lòng

Hỏi cụ chỉ bảo. "Bà ơi, canh này nhà mình nấu với gì ạ", "cây này tưới mấy hôm một lần hả bà". Cụ được làm người dạy, tự nhiên thấy mình còn quan trọng trong nhà.

Làm theo nếp nhà. Đồ để đâu thì trả về đó, nấu theo khẩu vị cụ, không tự sắp lại theo ý mình.

Giữ lời nhỏ. Hẹn mai mua cho bà mớ rau muống thì mai mua. Những lời giữ được giúp cụ tin dần.

Không vội gần gũi. Không tự ý cầm tay, xoa vai khi cụ chưa quen. Để cụ chủ động.

Kiên nhẫn với lời từ chối. Cụ bảo hôm nay không muốn đi dạo thì thôi, đổi sang ngồi ngoài hiên. Cụ từ chối một việc không có nghĩa là từ chối người làm, đừng tự ái và đừng mách con cháu kiểu kể tội.

Không kể chuyện nhà mình quá nhiều. Chia sẻ vừa phải cho thân, nhưng đừng biến buổi làm thành chỗ kể khổ, cụ dễ thấy mệt hoặc lo lắng thay.

Khi cụ vẫn phản đối sau nhiều tuần

Có những cụ thử nhiều người vẫn không chịu. Lúc này nên ngồi lại hỏi kỹ: cụ không muốn người giúp nói chung, hay không muốn kiểu giúp này. Có cụ không chịu người ở trong nhà nhiều giờ nhưng chịu người ghé ngắn đưa cơm. Có cụ không chịu người lạ nhưng chịu người hàng xóm quen được nhờ ghé qua. Có cụ chịu đi sinh hoạt ở câu lạc bộ người cao tuổi của phường hay xã hơn là ở nhà với người giúp.

Nếu cụ vẫn tự sinh hoạt được và an toàn, có thể tôn trọng mong muốn của cụ, thay bằng những cách khác: con cháu gọi điện đều đặn, nhờ hàng xóm để ý, lắp thiết bị báo khói, bếp tự ngắt. Nhưng nếu cụ đã có dấu hiệu không an toàn khi ở một mình, như ngã nhiều, quên tắt bếp, đi lạc, thì gia đình cần nói chuyện thẳng thắn hơn, có thể nhờ bác sĩ đang theo dõi cụ cùng khuyên.

Điều nên tránh là lừa cụ, ví dụ giới thiệu người giúp là "họ hàng xa đến chơi" rồi để ở lại làm việc. Cụ phát hiện ra thì mất lòng tin cả với con cháu lẫn người làm, lần sau càng khó hơn.

Những lúc phải gọi cấp cứu hoặc đưa cụ đi khám, dù cụ ngại

Cụ ngại người lạ không có nghĩa là người làm phải chờ cụ đồng ý trong lúc nguy cấp. Nếu cụ ngã không tự dậy được, đau ngực, khó thở, nói khó, méo miệng, yếu một bên người, lơ mơ, người làm gọi ngay cấp cứu một một năm rồi gọi con cháu. Gia đình nên nói trước điều này với cả cụ và người làm, để lúc có chuyện không ai lúng túng.

Những thay đổi chậm như cụ thu mình hẳn, không muốn gặp ai kể cả con cháu, ăn ít, mất ngủ kéo dài, nói những câu buồn chán, cũng cần được để ý. Đôi khi việc cụ từ chối mọi người là dấu hiệu sức khoẻ tinh thần đang có vấn đề, nên đưa cụ đi khám để bác sĩ tư vấn.

Cũng nên dặn người làm: những ngày đầu cụ còn ngại, nếu cụ nói mình mệt mà không cho gọi ai, người làm vẫn nhắn con cháu biết. Thà con cháu gọi lại hỏi thăm một lần thừa còn hơn bỏ qua một dấu hiệu đáng lo.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ già không chịu thuê người giúp việc thì nói thế nào?

Nói theo hướng người làm giúp con chứ không phải trông bố mẹ, chọn lúc vui vẻ, nói riêng, nghe hết những điều cụ lo. Nếu cụ vẫn từ chối, để vài hôm rồi nhắc lại, hoặc nhờ người cụ tin nói giúp.

Mất bao lâu để ông bà quen người giúp việc mới?

Thường vài tuần, có cụ nhanh hơn, có cụ lâu hơn. Bắt đầu bằng những buổi ngắn có con cháu ở nhà, tăng dần giờ và việc theo phản ứng của cụ thường dễ thành công hơn là để người làm vào ở cả ngày ngay.

Có nên cho ông bà tự chọn người giúp việc không?

Nên. Cho cụ gặp ngắn hai, ba người và hỏi cụ thấy ai dễ nói chuyện. Cụ được chọn thì cũng dễ chấp nhận hơn, và nếu không hợp thì đổi sau vẫn được.

Ông bà ngại để người lạ tắm cho mình thì làm sao?

Không vội giao việc này. Để cụ quen người làm qua các việc nhẹ trước, hỏi cụ muốn người cùng giới hay người lớn tuổi hơn, và có con cháu ở nhà trong mấy lần đầu. Che phần chưa tắm bằng khăn lớn giúp cụ đỡ ngại.

Ông bà từ chối mọi người, kể cả con cháu, có đáng lo không?

Có thể đáng lo nếu đi kèm ăn ít, mất ngủ, buồn bã kéo dài hay nói những câu chán sống. Gia đình nên trò chuyện với cụ và đưa cụ đi khám để bác sĩ tư vấn, thay vì chỉ nghĩ cụ khó tính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138