Nhận giúp việc theo giờ qua ứng dụng ghép việc cho người mới có khách ngay mà không phải tự đi tìm, đổi lại phải chịu ba thứ: phí nền tảng trích từ mỗi việc, điều khoản huỷ việc có thể bị phạt hoặc trừ điểm, và hệ thống đánh giá quyết định mình có được giao việc tiếp hay không. Đọc kỹ điều khoản trước khi đăng ký và hiểu cách điểm đánh giá vận hành là hai việc quan trọng nhất.
Mỗi ứng dụng một chính sách và chính sách thay đổi theo thời gian, nên bài không nêu tên ứng dụng hay con số phí cụ thể nào. Phần dưới chỉ những mục cần đọc trong điều khoản, cách tính xem một việc có đáng nhận không, cách giữ điểm đánh giá, xử lý khi bị khách đánh giá oan, và lúc nào nên vừa dùng ứng dụng vừa giữ khách quen bên ngoài.
Ứng dụng ghép việc vận hành thế nào
Ứng dụng ghép việc nối hai phía: gia đình cần người làm việc nhà, việc vặt và người nhận việc. Khách đặt việc trên ứng dụng, chọn giờ, địa chỉ, loại việc; ứng dụng gửi việc tới những người làm ở gần hoặc để người làm tự chọn nhận. Xong việc, khách thanh toán qua ứng dụng hoặc trả trực tiếp tuỳ chính sách, ứng dụng giữ lại một phần làm phí, phần còn lại chuyển cho người làm.
Người làm trên ứng dụng thường được gọi là đối tác chứ không phải nhân viên. Điều này có ý nghĩa thật: đối tác thường tự chịu chi phí đi lại, đồ dùng cá nhân, tự lo bảo hiểm cho mình nếu ứng dụng không có chương trình riêng, và quan hệ giữa hai bên được quyết định bởi điều khoản dịch vụ mà mình bấm đồng ý. Quan hệ đó khác hợp đồng lao động thông thường, và quyền lợi của đối tác tuỳ thuộc quy định hiện hành cũng như điều khoản của từng nơi.
Ưu điểm lớn của ứng dụng là có việc ngay, khách được ứng dụng xác minh phần nào, thanh toán rõ ràng, có kênh hỗ trợ khi có tranh chấp. Nhược điểm là mất một phần tiền công cho phí, phải chạy theo những việc ứng dụng giao, chịu áp lực điểm đánh giá, và ít khi giữ được khách quen lâu dài vì mỗi lần khách đặt có thể gặp người khác.
Những mục phải đọc trong điều khoản trước khi đăng ký
Điều khoản dịch vụ thường dài và khó đọc, nhưng có vài mục ảnh hưởng trực tiếp tới tiền và việc của mình. Đọc kỹ những mục sau, chỗ nào không hiểu thì hỏi bộ phận hỗ trợ của ứng dụng bằng tin nhắn để có câu trả lời lưu lại:
- Phí nền tảng: tính theo phần trăm hay cố định mỗi việc, có thay đổi theo giờ cao điểm, theo loại việc không, có phí đăng ký, phí đồng phục, phí dụng cụ ban đầu không.
- Cách nhận tiền: khách trả qua ứng dụng hay trả tiền mặt, bao lâu tiền về tài khoản, có phí rút tiền không, nhận tiền mặt rồi có phải nộp phí lại cho ứng dụng không.
- Huỷ việc: mình huỷ trước bao lâu thì không bị phạt, huỷ sát giờ bị trừ điểm hay trừ tiền, khách huỷ sát giờ thì mình có được bù gì không.
- Đánh giá: điểm tính thế nào, điểm thấp dưới mức nào thì bị hạn chế nhận việc hay khoá tài khoản, có quyền phản hồi đánh giá không.
- Sự cố và bồi thường: làm vỡ đồ, bị thương khi làm, mất đồ nhà khách thì ai chịu, ứng dụng có hỗ trợ hay bảo hiểm gì không.
- Khách ngoài ứng dụng: điều khoản có cấm nhận việc trực tiếp với khách gặp qua ứng dụng không, vi phạm thì bị xử lý thế nào.
- Khoá tài khoản: những trường hợp nào bị khoá, có quy trình khiếu nại không.
Điều khoản có thể thay đổi sau khi mình đã đăng ký; ứng dụng thường thông báo qua tin nhắn hay thư. Đọc những thông báo này thay vì bỏ qua. Nếu điều khoản có điểm mình thấy thiệt và muốn hiểu rõ quyền của mình theo quy định hiện hành, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Tính xem một việc có đáng nhận không
Một việc hiện trên ứng dụng với một mức tiền công trông có vẻ được, nhưng con số thật mình cầm về phải trừ đi nhiều thứ. Đầu tiên là phí nền tảng. Tiếp theo là thời gian và chi phí đi lại tới nhà khách và đi tiếp tới việc sau. Rồi chi phí đồ dùng nếu ứng dụng yêu cầu mình tự mang. Cuối cùng là thời gian chờ giữa các việc, thời gian trống không có việc.
Một cách tính đơn giản: lấy số tiền thật nhận về sau phí, trừ chi phí đi lại ước chừng, rồi chia cho tổng thời gian kể từ lúc rời nhà tới lúc xong việc và về hoặc tới việc tiếp. Đó mới là tiền công thật trên mỗi giờ của mình. Nhiều người giật mình khi tính kỹ thấy việc ở xa, việc ngắn chỉ một hai giờ thường không đáng bằng việc dài hơn ở gần.
Ví dụ giả định: hai việc cùng mức tiền công theo giờ, một việc ba tiếng ở cách nhà mười lăm phút, một việc hai tiếng ở cách nhà bốn mươi phút. Việc thứ hai, khi cộng cả thời gian đi về, tốn gần như ngang việc thứ nhất mà nhận về ít hơn. Biết tính như vậy, mình chọn việc khôn ngoan hơn và không chạy theo mọi việc ứng dụng gợi ý.
Giữ điểm đánh giá ổn định
Đúng giờ, báo trước nếu trễ. Nhiều ứng dụng ghi lại giờ đến; trễ thường xuyên ảnh hưởng điểm hoặc làm khách đánh giá thấp. Nhắn khách qua ứng dụng ngay khi biết sẽ trễ.
Hỏi rõ việc ngay khi tới. Khách đặt qua ứng dụng thường mô tả rất ngắn. Tới nơi, hỏi khách ưu tiên việc gì trong số giờ đã đặt, để làm đúng ý và tránh bị đánh giá là "không làm đúng việc nhà cần" dù mình đã làm rất nhiều việc khác.
Làm đủ giờ, không về sớm. Xong sớm thì hỏi khách muốn làm thêm gì trong phần giờ còn lại. Về sớm dù việc đã xong vẫn dễ khiến khách thấy mình bị thiệt.
Báo lại trước khi về. Mời khách xem lại, nói những việc đã làm, những gì chưa kịp. Khách đánh giá ngay sau khi nghe báo lại thường công bằng hơn khi tự phát hiện điều chưa ưng.
Không xin đánh giá cao một cách nài nỉ. Câu nhẹ nhàng "nếu chị hài lòng thì chị đánh giá giúp em nhé" là được; nài nỉ, kể khổ hay đổi việc lấy điểm dễ phản tác dụng và có thể vi phạm điều khoản.
Bị đánh giá thấp hoặc đánh giá oan thì làm gì
Không ai giữ được điểm tuyệt đối mãi. Có khách khó tính, có khách hiểu lầm loại dịch vụ đã đặt, có khách đánh giá thấp vì lý do không liên quan tới mình như ứng dụng giao trễ. Khi gặp đánh giá thấp, trước tiên bình tĩnh đọc kỹ nội dung, tự hỏi có điểm nào đúng không. Nếu có, ghi lại để sửa, đó là góp ý miễn phí.
Nếu đánh giá sai sự thật, như ghi mình không đến trong khi mình có mặt đủ giờ, hoặc buộc mình làm việc ngoài phạm vi đã đặt rồi chê vì không làm, hãy dùng kênh khiếu nại của ứng dụng. Gửi kèm những gì mình có: tin nhắn với khách trong ứng dụng, ảnh chụp kết quả việc nếu khách cho phép chụp, giờ đến và giờ về ghi trong ứng dụng. Viết ngắn gọn, đúng sự việc, không lời lẽ nặng nề.
Không nhắn tin trách móc khách, không đăng đánh giá trả đũa, không bêu tên khách lên mạng. Những việc đó dễ khiến chính mình bị khoá tài khoản. Nếu bị khoá tài khoản mà mình thấy không thoả đáng, đi theo quy trình khiếu nại của ứng dụng, lưu lại mọi trao đổi; trường hợp ảnh hưởng lớn tới thu nhập và cần hiểu rõ quyền của mình, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
An toàn khi nhận việc qua ứng dụng
Ứng dụng có xác minh khách ở mức nào đó, nhưng không thay được sự cẩn thận của chính mình. Đọc kỹ địa chỉ, loại việc, ghi chú của khách trước khi nhận. Việc có mô tả lạ, như yêu cầu đến vào ban đêm, đến một địa điểm không phải nhà ở, yêu cầu mang tiền hay mua hàng giá trị cao trước, thì nên hỏi lại hoặc không nhận.
Giữ mọi trao đổi với khách trong ứng dụng, không chuyển sang kênh riêng khi chưa cần. Trao đổi trong ứng dụng là bằng chứng khi có tranh chấp, và một số ứng dụng có tính năng báo sự cố hay gọi hỗ trợ khẩn. Tìm hiểu trước tính năng đó nằm ở đâu, để khi cần không phải loay hoay.
Vẫn giữ thói quen báo người thân địa chỉ và giờ về như khi nhận việc ngoài. Gặp tình huống không an toàn trong nhà khách, như bị đối xử thô lỗ, bị đe doạ, bị quấy rối, rời khỏi nhà ngay, báo cho ứng dụng qua kênh hỗ trợ và báo người thân. Trường hợp nghiêm trọng thì báo công an nơi gần nhất. Không một đánh giá hay một việc nào đáng để mình ở lại nơi không an toàn.
Vừa dùng ứng dụng vừa giữ khách quen bên ngoài
Nhiều người làm dùng ứng dụng như bước đầu: có việc ngay, học được cách làm ở nhiều kiểu nhà, quen với nhịp làm theo giờ. Sau một thời gian, họ có thêm khách quen qua người quen, hàng xóm, và dần chuyển bớt thời gian sang những khách ổn định này. Ứng dụng khi ấy là chỗ lấp những khung giờ trống.
Điều cần cẩn thận là điều khoản về khách gặp qua ứng dụng. Nhiều ứng dụng không cho phép người làm kéo khách đặt qua ứng dụng ra làm trực tiếp để né phí, vi phạm có thể bị khoá tài khoản. Đọc kỹ mục này và làm đúng. Khách quen bên ngoài nên là khách mình tự tìm qua người quen, hàng xóm, không phải khách ứng dụng giao.
Cân bằng giữa hai nguồn việc giúp mình vững hơn: khi ứng dụng đổi chính sách, giảm việc, tăng phí, mình vẫn còn khách quen; khi khách quen tạm ngừng vì đi xa, chuyển nhà, mình vẫn có việc trên ứng dụng. Ghi chép riêng thu nhập từ mỗi nguồn để biết nguồn nào thật sự đáng giữ thời gian của mình.
Câu hỏi thường gặp
Nhận giúp việc qua ứng dụng có phải trả phí không?
Phần lớn ứng dụng thu phí nền tảng trên mỗi việc, có nơi thu thêm phí đăng ký hay đồ dùng ban đầu. Mức phí và cách tính khác nhau giữa các ứng dụng và có thể thay đổi, nên đọc kỹ điều khoản hiện hành trước khi đăng ký.
Huỷ việc đã nhận trên ứng dụng có bị phạt không?
Thường có quy định về khoảng thời gian huỷ không bị ảnh hưởng; huỷ sát giờ có thể bị trừ điểm, hạn chế nhận việc hoặc trừ tiền tuỳ ứng dụng. Đọc mục huỷ việc trong điều khoản và chỉ nhận việc mình chắc đi được.
Bị khách đánh giá oan trên ứng dụng thì làm sao?
Dùng kênh khiếu nại của ứng dụng, gửi kèm tin nhắn trong ứng dụng, giờ đến giờ về và bằng chứng khác nếu có. Viết ngắn, đúng sự việc, không trả đũa khách. Ảnh hưởng lớn thì có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Người làm qua ứng dụng có phải là nhân viên của ứng dụng không?
Thường được gọi là đối tác chứ không phải nhân viên, và quyền lợi phụ thuộc điều khoản dịch vụ cùng quy định hiện hành. Đọc kỹ mục về quan hệ giữa hai bên, bảo hiểm, bồi thường trước khi đăng ký.
Có được nhận làm trực tiếp cho khách gặp qua ứng dụng không?
Nhiều ứng dụng cấm việc này trong điều khoản và có thể khoá tài khoản nếu vi phạm. Đọc kỹ quy định của ứng dụng mình dùng. Khách quen bên ngoài nên là khách tự tìm qua người quen, hàng xóm.
Làm sao biết việc trên ứng dụng có đáng nhận không?
Lấy số tiền thật nhận sau phí, trừ chi phí đi lại, chia cho tổng thời gian kể cả đi về và chờ. Việc ở xa, việc quá ngắn thường cho tiền công thật mỗi giờ thấp hơn việc dài ở gần.