GiupSuc.comGiúp Sức
Thoả thuận, giấy tờ và quyền lợi

Người giúp việc theo giờ có được đóng bảo hiểm không: các lựa chọn và nơi hỏi

Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm tai nạn cho người giúp việc theo giờ: trường hợp nào thuộc nghĩa vụ chủ nhà, người làm tự tham gia ra sao, hỏi ở đâu.

Vietnamese woman in her fifties waiting on a bench at a public service office lobby, holding a cloth bag on her lap, seen from the side, bright daytime interior

Người giúp việc theo giờ có thể tham gia bảo hiểm, chỉ là đi theo đường nào tuỳ quan hệ với nhà thuê. Nếu làm theo hợp đồng lao động với một gia đình, quy định hiện hành có đặt ra nghĩa vụ của chủ nhà liên quan đến khoản bảo hiểm. Nếu làm tự do cho nhiều nhà, người làm có thể tự tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế theo hộ gia đình, và cân nhắc thêm bảo hiểm tai nạn cá nhân. Nơi hỏi gần nhất là cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc điểm thu ở xã, phường.

Bài này giải thích từng lựa chọn ở mức nguyên lý, không nêu tỷ lệ đóng hay mức hưởng vì các con số này thay đổi theo văn bản và theo thời kỳ. Trước khi quyết định, hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm và đọc văn bản đang có hiệu lực.

Ba nhóm bảo hiểm hay được nhắc tới

Bảo hiểm xã hội. Lo cho những lúc không đi làm được hoặc về già: ốm đau, thai sản, tai nạn, hưu trí, tử tuất, tuỳ loại. Có hai dạng chính là bắt buộc, gắn với hợp đồng lao động đủ điều kiện, và tự nguyện, do người lao động tự đăng ký khi không thuộc diện bắt buộc. Quyền lợi của hai dạng không giống nhau, nên đừng nghĩ đóng loại nào cũng được hưởng như nhau.

Bảo hiểm y tế. Chi trả một phần chi phí khám chữa bệnh theo phạm vi quy định. Người không có bảo hiểm y tế qua nơi làm việc có thể tham gia theo hộ gia đình hoặc theo diện khác nếu đủ điều kiện. Với người làm việc chân tay, đi lại nhiều, đây thường là thứ nên có đầu tiên.

Bảo hiểm tai nạn cá nhân do công ty bảo hiểm thương mại bán. Chi trả khi bị tai nạn theo điều khoản hợp đồng. Không phải bảo hiểm của Nhà nước, mỗi sản phẩm một khác, có danh sách loại trừ riêng. Hợp với người làm việc vặt có rủi ro như khuân vác, dọn kho, đi xe máy nhiều.

Thứ tự nên xem. Nhiều người làm theo giờ ưu tiên bảo hiểm y tế trước vì chi phí khám chữa bệnh là rủi ro gặp thường xuyên, rồi tính tới bảo hiểm xã hội tự nguyện cho lâu dài, rồi bảo hiểm tai nạn nếu công việc nặng.

Khi người làm có hợp đồng lao động với một gia đình

Nếu quan hệ giữa gia đình và người giúp việc là quan hệ lao động giúp việc gia đình, tức người làm làm thường xuyên, theo sự sắp xếp của chủ nhà và nhận lương, thì quy định hiện hành có đề cập tới trách nhiệm của chủ nhà liên quan đến bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế cho người làm. Tuỳ thời kỳ, cách thực hiện có thể là chủ nhà trả kèm vào tiền lương một khoản để người làm tự tham gia, hoặc tham gia theo diện bắt buộc nếu đủ điều kiện về hợp đồng và thời gian làm.

Luật bảo hiểm xã hội vừa có những thay đổi đáng kể về đối tượng tham gia trong thời gian gần đây, nên những gì người quen kể lại từ vài năm trước có thể đã không còn đúng. Đây là chỗ cần tra văn bản đang có hiệu lực hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội trực tiếp, đừng dựa vào trí nhớ.

Chủ nhà nên ghi rõ trong thoả thuận khoản bảo hiểm được xử lý thế nào: chủ nhà đóng, chủ nhà trả kèm vào lương, hay người làm tự lo vì đã có bảo hiểm ở nơi khác. Ghi rõ giúp tránh trường hợp đến khi người làm ốm nặng hay bị tai nạn mới phát hiện hai bên hiểu khác nhau.

Nếu còn băn khoăn nhà mình có thuộc diện phải lo bảo hiểm cho người làm hay không, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, mang theo bản thoả thuận đang có và mô tả cách người làm đến làm mỗi tuần.

Khi người làm tự do cho nhiều nhà

Đa số người giúp việc theo giờ và người nhận việc vặt làm cho nhiều nhà, mỗi nhà vài giờ mỗi tuần. Trong trường hợp này hiếm khi có một chủ nhà duy nhất đứng ra lo bảo hiểm, nên người làm thường phải tự tham gia.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện cho phép người không thuộc diện bắt buộc tự đóng theo mức thu nhập mình chọn trong khung quy định, với phương thức đóng hằng tháng, hằng quý hoặc dài hơn. Nhà nước có chính sách hỗ trợ một phần tiền đóng cho một số nhóm, mức hỗ trợ tuỳ thời kỳ. Quyền lợi chủ yếu là lương hưu và tử tuất; các chế độ khác có thể khác bảo hiểm bắt buộc, nên hỏi kỹ trước khi đăng ký.

Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình là cách phổ biến cho người lao động tự do. Đăng ký cho cả nhà thường có mức đóng giảm dần cho người thứ hai trở đi theo quy định. Người làm nên kiểm tra mình có đang thuộc diện được cấp thẻ theo nhóm khác không, như diện hộ cận nghèo, người cao tuổi theo độ tuổi quy định, để tránh đóng trùng.

Một vài gia đình quý người làm lâu năm chọn góp thêm một khoản vào tiền công, nói rõ là để hỗ trợ người làm tự đóng bảo hiểm. Đây không phải nghĩa vụ trong mọi trường hợp, nhưng là cách giữ người tốt rất được trân trọng.

Bảo hiểm tai nạn cá nhân: đọc gì trước khi mua

Công việc của người làm việc vặt có những rủi ro rất cụ thể: trượt ngã khi lau sàn ướt, bị thương khi khuân đồ nặng, va chạm khi chạy xe máy giữa các nhà, đứt tay khi nấu nướng. Bảo hiểm tai nạn cá nhân có thể giúp đỡ một phần chi phí điều trị và thu nhập bị mất trong những trường hợp đó.

Khi tìm hiểu, hãy đọc kỹ phần loại trừ: nhiều hợp đồng không chi trả cho tai nạn khi làm một số nghề nặng nhọc, khi lao động trên cao, hay khi có dùng rượu bia. Kiểm xem hợp đồng có tính tai nạn xảy ra trong lúc đang làm việc không, vì có sản phẩm chỉ chi trả tai nạn sinh hoạt. Xem hồ sơ cần nộp khi yêu cầu bồi thường: giấy ra viện, biên bản, hoá đơn; giữ những thứ này cẩn thận ngay từ lúc xảy ra chuyện.

Không nên mua chỉ vì người bán nói hay. Hãy hỏi bằng câu cụ thể: "nếu em ngã khi đang lau cửa kính ở nhà khách thì có được chi trả không, cần giấy tờ gì". Câu trả lời nên có trong điều khoản bằng văn bản, không chỉ là lời hứa miệng.

Mức phí và quyền lợi khác nhau nhiều giữa các sản phẩm, bài này không so sánh hay giới thiệu công ty cụ thể nào.

Hỏi ở đâu và mang theo gì

Nơi hỏi đầu tiên là cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc các điểm thu, đại lý thu bảo hiểm ở xã, phường. Nhiều nơi còn có cán bộ đến tận khu dân cư để tư vấn bảo hiểm tự nguyện và bảo hiểm y tế hộ gia đình. Uỷ ban nhân dân xã, phường cũng có thể hướng dẫn nơi tiếp nhận gần nhất.

Khi đi hỏi, mang theo giấy tờ tuỳ thân, thông tin hộ gia đình, và nếu có thì sổ hoặc mã số bảo hiểm xã hội cũ từ những lần đi làm trước. Nhiều người từng làm công nhân nhiều năm rồi chuyển sang làm giúp việc theo giờ mà quên mất mình đã có quá trình đóng bảo hiểm; khoảng thời gian đó có thể được cộng nối khi đóng tiếp theo diện tự nguyện, tuỳ quy định.

Câu nên hỏi: mình đang thuộc diện nào, có đang được cấp thẻ bảo hiểm y tế theo nhóm nào không, đóng tự nguyện thì phương thức nào hợp với thu nhập không đều, có được hỗ trợ tiền đóng không, quá trình đóng cũ có được tính không. Ghi lại câu trả lời và tên nơi đã hỏi.

Với chủ nhà, nếu muốn biết nghĩa vụ của mình, hãy hỏi cùng lúc với người làm: hai bên cùng nghe một câu trả lời sẽ đỡ phải tranh luận về sau.

Khi chuyện xảy ra mà chưa có bảo hiểm

Thực tế nhiều người làm theo giờ chưa có bảo hiểm nào. Khi tai nạn xảy ra trong lúc đang làm ở nhà chủ, việc đầu tiên là sơ cứu và đưa đi khám, gọi cấp cứu một một năm nếu nặng; chuyện tiền bạc tính sau. Không nên để người bị thương tự về nhà vì ngại.

Sau đó hai bên cần bàn chuyện chi phí. Nếu quan hệ là quan hệ lao động, chủ nhà có thể có trách nhiệm với tai nạn xảy ra trong giờ làm theo quy định. Nếu là quan hệ dịch vụ, trách nhiệm phụ thuộc vào lỗi và thoả thuận. Trong cả hai trường hợp, giữ lại hoá đơn, giấy khám, ghi lại diễn biến, chụp ảnh nơi xảy ra tai nạn, và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu chi phí lớn hoặc hai bên không thống nhất được.

Kinh nghiệm của nhiều gia đình là sau một lần như vậy mới bắt đầu nói chuyện bảo hiểm. Tốt hơn là nói từ đầu, khi chưa có gì xảy ra, và ghi vào thoả thuận ai lo phần nào.

Người làm cũng nên tự giữ một tờ ghi chú nhỏ trong ví: nhóm máu nếu biết, bệnh nền nếu có, tên và cách gọi một người thân. Khi bị tai nạn ở nhà khách, chủ nhà và nhân viên y tế sẽ biết báo cho ai ngay, thay vì phải lục điện thoại đang khoá. Đó là việc nhỏ, không tốn tiền, nhưng giúp những phút đầu sau tai nạn bớt rối hơn rất nhiều, nhất là với người làm sống một mình ở thành phố, xa gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Chủ nhà có bắt buộc đóng bảo hiểm cho người giúp việc theo giờ không?

Tuỳ quan hệ. Nếu là quan hệ lao động giúp việc gia đình, quy định hiện hành có đặt ra nghĩa vụ liên quan đến bảo hiểm cho người làm. Nếu người làm tự do cho nhiều nhà theo kiểu dịch vụ thì thường người làm tự tham gia. Nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư.

Người giúp việc tự do có tham gia bảo hiểm xã hội được không?

Được, qua bảo hiểm xã hội tự nguyện nếu không thuộc diện bắt buộc. Người làm chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng trong khung quy định và phương thức đóng phù hợp. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú để biết quyền lợi và mức hỗ trợ hiện hành.

Bảo hiểm y tế hộ gia đình có hợp với người làm giúp việc theo giờ không?

Thường là hợp, vì người làm tự do không có bảo hiểm y tế qua nơi làm việc. Trước khi đăng ký nên kiểm xem mình hay người trong nhà có đang được cấp thẻ theo diện khác không để tránh đóng trùng, rồi hỏi điểm thu ở xã, phường.

Bảo hiểm tai nạn mua ở công ty bảo hiểm có thay được bảo hiểm xã hội không?

Không thay được. Bảo hiểm tai nạn thương mại chỉ chi trả theo điều khoản khi có tai nạn, còn bảo hiểm xã hội lo các chế độ dài hạn như hưu trí. Hai loại bổ sung cho nhau; nên đọc kỹ phần loại trừ của bảo hiểm tai nạn.

Người làm từng đóng bảo hiểm khi làm công nhân thì có mất không?

Thường không mất. Quá trình đóng trước đó vẫn được ghi nhận và có thể được tính nối khi người làm tiếp tục tham gia theo diện tự nguyện, tuỳ quy định. Mang mã số hoặc sổ bảo hiểm cũ tới cơ quan bảo hiểm xã hội để tra.

Chủ nhà muốn hỗ trợ bảo hiểm cho người giúp việc thì làm thế nào cho rõ ràng?

Có thể ghi trong thoả thuận một khoản cộng thêm vào tiền công, nói rõ là để người làm tự đóng bảo hiểm, hoặc cùng người làm đến điểm thu đăng ký. Ghi rõ ai lo phần nào để sau này không hiểu lầm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138