Muốn làm giúp việc theo giờ kiếm thêm khi chưa có khách nào, cách chắc nhất là bắt đầu thật gần: xác định rõ mình rảnh khung giờ nào, làm tốt việc gì, rồi nhận vài nhà đầu tiên từ người quen, hàng xóm, khu mình ở — làm thật kỹ để được giới thiệu tiếp. Khách giúp việc theo giờ phần lớn đến bằng lời truyền miệng, nên vài nhà đầu tiên quan trọng hơn mọi lời quảng cáo.
Phần dưới đi qua từng bước cho người mới: tự hỏi mình trước khi nhận việc, chuẩn bị những gì, khách đầu tiên thường đến từ đâu, buổi làm đầu nên diễn ra thế nào, tính tiền công khi chưa biết mặt bằng chung, giữ an toàn khi vào nhà người lạ, và cách đi qua ba tháng đầu mà không nản. Bài không hứa con số thu nhập nào, vì thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào số giờ, khu vực và cách mình giữ khách.
Tự hỏi mình trước: sức, giờ rảnh và việc mình làm tốt
Trước khi đi tìm khách, ngồi lại trả lời ba câu thật lòng. Câu đầu là sức: mình có quen làm việc nhà liền ba bốn tiếng không, lưng gối có hay đau không, có chịu được việc lau sàn, cọ nhà vệ sinh, bê chậu quần áo lên sân thượng không. Người làm giúp việc theo giờ thường đi hai ba nhà một ngày, nên sức bền quan trọng hơn sức mạnh nhất thời.
Câu thứ hai là giờ rảnh thật. Nhiều người nói "lúc nào cũng rảnh" nhưng thực ra còn đưa đón con, còn chăm bố mẹ, còn một công việc khác. Ghi ra giấy khung giờ mình chắc chắn đi được mỗi tuần, ví dụ sáng thứ Hai, Tư, Sáu từ tám tới mười một giờ. Khách theo giờ cần người đến đều, nên một khung giờ nhỏ mà giữ được tốt hơn khung giờ rộng mà hay lỡ hẹn.
Câu thứ ba là việc mình làm tốt. Có người nấu ăn khéo, có người gấp ủi quần áo rất phẳng, có người dọn bếp sạch bóng, có người khéo với người già. Biết mình mạnh ở đâu thì giới thiệu bản thân dễ hơn, và khách cũng biết nên nhờ mình việc gì. Việc mình chưa quen thì nói thật là chưa quen, sẽ học thêm, thay vì nhận bừa rồi làm không tới.
Những thứ nên chuẩn bị trước khi nhận khách đầu tiên
Giúp việc theo giờ không cần vốn lớn, nhưng thiếu vài thứ cơ bản thì buổi làm đầu dễ lúng túng. Danh sách dưới đây là phần chuẩn bị nhiều người làm lâu năm khuyên người mới:
- Giấy tờ tuỳ thân còn hạn và sẵn sàng cho khách xem khi được hỏi; nhiều nhà chỉ dám nhận người khi đã biết rõ họ tên, quê quán, chỗ ở hiện tại.
- Phương tiện đi lại chắc chắn, biết đường trong khu mình định nhận việc; xe hay hỏng giữa đường là lý do số một khiến người mới đến muộn.
- Điện thoại liên lạc được, có ứng dụng nhắn tin để khách gửi vị trí, dặn việc, và để mình báo lại khi xong việc.
- Một túi đồ cá nhân gọn: găng tay cao su của riêng mình, khẩu trang, khăn lau tay, áo khoác mỏng, dép đi trong nhà nếu nhà khách yêu cầu, chai nước.
- Một cuốn sổ nhỏ để ghi tên khách, địa chỉ, giờ hẹn, việc khách dặn, số giờ đã làm và tiền công đã nhận.
- Quần áo gọn, kín đáo, dễ cử động; tóc buộc gọn, móng tay cắt ngắn, vì khách nhìn cách người làm ăn mặc để đoán cách họ làm việc.
- Một lời giới thiệu ngắn viết sẵn: tên, tuổi, khu đang ở, khung giờ nhận, những việc làm được, đã từng làm ở đâu nếu có.
Dụng cụ vệ sinh lớn như máy hút bụi, cây lau nhà, hoá chất tẩy rửa thường do nhà khách có sẵn. Người mới không cần mua nhiều đồ nghề ngay; cứ làm vài nhà rồi mới biết mình thật sự thiếu thứ gì.
Khách đầu tiên thường đến từ đâu
Người quen trực tiếp. Họ hàng, bạn cũ, đồng nghiệp cũ, phụ huynh cùng lớp của con. Báo với họ là mình đang nhận giúp việc theo giờ, nói rõ khung giờ và khu vực. Người quen thường là khách đầu tiên dễ tính nhất, và cũng là người giới thiệu mình cho nhà khác.
Hàng xóm trong khu. Ở chung cư, nhà phố hay xóm trọ, nhiều gia đình đi làm cả ngày rất cần người dọn dẹp vài buổi một tuần. Gặp ai quen mặt thì chào hỏi, nói mình đang nhận việc. Người ở gần có lợi lớn: đi lại nhanh, khách gọi gấp vẫn đến được.
Nhóm cư dân, nhóm khu phố trên mạng. Nhiều khu có nhóm nhắn tin chung của cư dân. Nếu nhóm cho phép đăng tin, viết vài dòng giới thiệu ngắn, lịch sự, không đăng đi đăng lại liên tục. Đọc kỹ nội quy nhóm trước khi đăng.
Ứng dụng ghép việc. Có những ứng dụng nhận người làm việc nhà theo giờ. Ưu điểm là có khách ngay, nhược điểm là phải trả phí cho nền tảng và chịu điều khoản của họ. Nhiều người dùng ứng dụng lúc đầu để có kinh nghiệm, sau đó giữ thêm khách quen bên ngoài.
Người làm cùng nghề. Người làm giúp việc lâu năm đôi khi có nhà khách muốn thêm buổi mà họ không kham nổi. Quen biết vài người như vậy, giữ lời và làm tốt, họ sẽ chuyển việc cho mình khi họ bận.
Buổi làm đầu tiên ở một nhà mới
Buổi đầu quyết định khách có gọi lại hay không. Không cần làm được mọi thứ, nhưng cần cho khách thấy mình đúng giờ, biết hỏi và làm cẩn thận. Trình tự gọn cho một buổi đầu:
- Đến sớm năm tới mười phút, nhắn khách "em đến rồi ạ" thay vì bấm chuông liên tục.
- Chào hỏi, xin khách dành vài phút dẫn đi một vòng nhà: phòng nào làm, phòng nào không vào, đồ nào dễ vỡ, hoá chất nào dùng cho chỗ nào.
- Hỏi khách việc nào ưu tiên nhất nếu không kịp làm hết trong số giờ đã hẹn.
- Bắt đầu từ việc khách ưu tiên, làm từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài để không làm bẩn chỗ đã xong.
- Gặp đồ lạ, đồ đắt tiền, chỗ không rõ nên làm thế nào thì hỏi, không tự đoán.
- Xong việc, mời khách đi xem lại, ghi nhận chỗ khách chưa ưng để lần sau sửa.
- Nhận tiền công, cảm ơn, hỏi khách có muốn hẹn buổi sau không và ghi ngay vào sổ.
Sau buổi đầu, tối đó ghi lại vài dòng về nhà khách: chỗ để đồ, thói quen, việc khách hay nhắc. Lần sau đến, nhớ được những điều nhỏ ấy là khách tin mình hơn hẳn.
Tính tiền công khi chưa biết mặt bằng chung
Người mới hay lúng túng nhất ở chuyện tiền công: đòi cao sợ mất khách, đòi thấp sợ làm không bõ công. Cách làm hợp lý là đi hỏi mức đang phổ biến ở chính khu mình ở, vì mỗi tỉnh thành, mỗi khu, thậm chí mỗi loại nhà lại khác nhau. Hỏi người làm cùng nghề, hỏi vài gia đình đang thuê người, đọc các tin đăng tìm người trong nhóm khu phố để thấy khoảng mà mọi người hay thoả thuận.
Tiền công giúp việc theo giờ thường có cơ cấu gồm vài phần: tiền theo giờ làm, có khi tính tối thiểu một số giờ mỗi buổi để bõ công đi lại; phần cộng thêm cho ngày lễ, ngày Tết hoặc làm ngoài giờ; phần thoả thuận riêng cho việc nặng như dọn sau sửa nhà, dọn kho. Nói rõ cơ cấu này với khách từ đầu, khách sẽ thấy mình làm ăn rõ ràng.
Lúc đầu có thể nhận mức vừa phải để có khách và có kinh nghiệm, nhưng đừng hạ thấp tới mức làm không đủ trả tiền xăng, tiền ăn trưa. Khi đã làm ổn định, khách hài lòng, nói chuyện điều chỉnh vào dịp hợp lý như đầu năm, báo trước cho khách, giải thích bằng lý do cụ thể chứ không đột ngột tăng.
Giữ an toàn cho mình khi vào nhà người lạ
Báo cho người thân. Mỗi lần đi nhà mới, nhắn cho một người thân địa chỉ, tên khách, giờ dự kiến về. Xong việc nhắn lại "em về rồi". Thói quen nhỏ này giúp nhiều người tránh được chuyện không hay.
Gặp mặt nơi công khai trước khi nhận nhà lạ. Với khách không có ai giới thiệu, có thể hẹn gặp ở sảnh chung cư, quán nước đầu ngõ để nói chuyện trước. Khách đàng hoàng thường không phiền chuyện này.
Không giữ tiền, đồ quý của khách khi không cần. Khách nhờ cầm tiền đi chợ thì ghi rõ số đã nhận, giữ hoá đơn, trả lại tiền thừa. Không tự mở tủ, ngăn kéo khi khách không nhờ, để khỏi bị nghi oan khi nhà có mất đồ.
Dừng việc nguy hiểm. Khách nhờ leo thang cao, sửa ổ điện, thay bình gas, chùi kính ngoài ban công tầng cao thì từ chối nhẹ nhàng, khuyên khách gọi thợ có nghề. Mình đi làm kiếm thêm, không ai đáng để mình liều.
Rời đi khi thấy không ổn. Khách say xỉn, lời lẽ khiếm nhã, có hành vi khiến mình sợ thì xin phép về, báo người thân ngay. Không cần cố làm cho hết giờ vì sợ mất tiền công.
Ba tháng đầu: ghi chép, rút kinh nghiệm, đừng nóng vội
Ba tháng đầu là giai đoạn thử cho cả mình lẫn khách. Có nhà làm vài buổi thì thôi vì không hợp nếp, có nhà gọi đều mỗi tuần. Đừng buồn khi bị ngừng, cứ hỏi nhẹ khách xem mình còn thiếu ở đâu để sửa. Nhiều người làm lâu năm kể rằng vài khách quen nhất của họ là người được nhà cũ giới thiệu, chứ không phải khách đầu tiên.
Mỗi tối, dành năm phút ghi sổ: hôm nay làm nhà nào, mấy giờ, việc gì làm tốt, việc gì bị nhắc, tiền công đã nhận chưa. Cuối tháng nhìn lại sẽ thấy khung giờ nào kín, khung nào trống, nhà nào ở xa tốn thời gian đi lại, việc gì mình làm nhanh nhất. Đó là cơ sở để sắp lại lịch và nhận thêm khách cho đúng chỗ.
Điều cuối cùng là giữ sức. Người mới hay nhận dồn quá nhiều buổi vì sợ hết việc, rồi kiệt sức sau vài tuần, đau lưng, làm ẩu. Nên chừa ít nhất một ngày nghỉ trong tuần và đừng nhận quá số giờ mình biết là mình kham nổi. Giữ được sức và giữ được uy tín thì khách sẽ tự đến dần qua lời giới thiệu.
Câu hỏi thường gặp
Chưa từng làm giúp việc có nhận được việc theo giờ không?
Được, vì việc nhà là việc ai cũng làm hằng ngày ở nhà mình. Điều khách cần là người đúng giờ, thật thà, biết hỏi khi chưa rõ. Nên bắt đầu từ việc mình quen tay như dọn dẹp, gấp quần áo, rồi học thêm dần.
Làm giúp việc theo giờ có cần đi học khoá nào không?
Không bắt buộc với việc nhà thông thường. Một khoá ngắn về chăm sóc nhà cửa, nấu ăn hay chăm người già có ích nếu mình muốn nhận những việc đó lâu dài, nhưng nhiều người học qua chính những nhà khách đầu tiên.
Nên nhận bao nhiêu nhà một ngày khi mới bắt đầu?
Lúc đầu một hoặc hai nhà mỗi ngày là vừa, để có thời gian đi lại, nghỉ ngơi và làm cho kỹ. Khi đã quen đường, quen việc và biết sức mình, mới tăng dần số nhà trong ngày.
Giúp việc theo giờ kiếm thêm được bao nhiêu mỗi tháng?
Không có con số chung, vì thu nhập phụ thuộc số giờ mình làm, khu vực, loại việc và việc giữ được khách quen hay không. Nên hỏi mức tiền công đang phổ biến ở khu mình rồi tự tính theo số giờ mình thật sự đi được.
Khách đầu tiên yêu cầu xem giấy tờ tuỳ thân có nên đưa không?
Cho khách xem để họ yên tâm là bình thường. Nhưng không nên để khách giữ bản gốc giấy tờ, không gửi ảnh giấy tờ cho người lạ chưa gặp mặt, và không ký giấy tờ gì mình chưa đọc hiểu.
Đến nhà khách mà khách nhờ việc nguy hiểm thì làm sao?
Từ chối nhẹ nhàng và giải thích việc đó cần thợ có nghề, ví dụ sửa điện, thay gas, leo cao ngoài ban công. Có thể đề nghị làm việc khác trong số giờ đã hẹn. Khách đàng hoàng sẽ hiểu.