GiupSuc.comGiúp Sức
Nhận việc vặt, làm giúp việc theo giờ kiếm thêm

Giữ lưng, gối, cổ tay khi làm việc nhà cả ngày: tư thế bê, lau, cúi đúng cách

Làm việc nhà theo giờ cả ngày dễ đau lưng, gối, cổ tay. Tư thế bê, lau, cúi, vắt khăn ít hại, cách chia việc nặng nhẹ, nghỉ giữa giờ và lúc nào nên đi khám.

Vietnamese woman squatting with a straight back to lift a plastic laundry basket from a tiled floor, side view, sunlit rooftop drying area with clotheslines, calm morning

Muốn làm việc nhà theo giờ cả ngày mà không hỏng lưng, gối, cổ tay, cần giữ bốn thói quen: bê đồ bằng sức chân chứ không cúi gập lưng, lau và quét bằng dụng cụ cán dài vừa tầm thay vì quỳ bò lâu, không vắt khăn bằng cách xoắn mạnh cổ tay, và đổi việc, nghỉ ngắn sau mỗi khoảng làm liên tục. Đau do làm việc nhà thường đến từ từ, nhẹ lúc đầu rồi nặng dần, nên giữ từ sớm dễ hơn chữa khi đã đau lâu.

Bài này viết cho người làm giúp việc theo giờ và việc vặt, đi nhiều nhà mỗi ngày. Nội dung là thói quen làm việc và tư thế thông thường, không thay cho khám và hướng dẫn của bác sĩ hay chuyên viên phục hồi chức năng. Không tự dùng thuốc giảm đau kéo dài; đau không giảm hoặc có dấu hiệu lạ thì đi khám, phần cuối bài có liệt kê những dấu hiệu đó.

Vì sao người làm việc nhà theo giờ hay đau lưng, gối, cổ tay

Việc nhà trông nhẹ, nhưng lặp lại rất nhiều lần. Một buổi dọn nhà ba tiếng có thể gồm hàng trăm lần cúi xuống nhặt đồ, vài chục lần vắt khăn, nhiều lần bê chậu nước, bê giỏ quần áo, quỳ lau góc nhà tắm. Ở nhà mình, mỗi việc làm một lúc rồi nghỉ. Khi làm theo giờ cho hai ba nhà mỗi ngày, cơ thể không kịp hồi lại giữa các lần.

Lưng chịu nhiều nhất khi cúi gập người để nhặt, để lau thấp, để bê đồ từ sàn lên. Gối chịu khi quỳ lâu trên nền cứng, khi ngồi xổm lau dọn rồi đứng lên liên tục, khi leo cầu thang mang đồ ở nhà nhiều tầng. Cổ tay chịu khi vắt khăn, cọ mạnh vết bẩn, cầm bàn chải chà lâu, xách xô nước bằng một tay.

Thêm nữa, mỗi nhà một kiểu dụng cụ. Có nhà cây lau nhà cán ngắn, có nhà chỉ có giẻ lau phải quỳ, có nhà bồn rửa thấp quá tầm. Người làm phải thích nghi với dụng cụ của khách, và nhiều khi chịu tư thế không tốt vì ngại đề nghị. Biết trước những chỗ hay hại, mình chủ động được cách làm và mạnh dạn đề nghị khách những thay đổi nhỏ.

Bê đồ nặng: dùng sức chân, giữ đồ sát người

Bê chậu quần áo ướt, thùng nước, thùng đồ khi dọn kho là lúc lưng dễ bị hại nhất. Trình tự dưới đây là nguyên tắc nâng đồ thường được hướng dẫn trong an toàn lao động:

  1. Ước lượng trước món đồ nặng cỡ nào bằng cách đẩy nhẹ một góc; thấy nặng quá sức thì chia nhỏ hoặc nhờ thêm người.
  2. Đứng sát món đồ, hai chân rộng bằng vai, một chân hơi lên trước.
  3. Hạ người bằng cách gập gối và hông, giữ lưng thẳng tự nhiên, không cúi gập lưng như khi nhặt đồ.
  4. Nắm chắc món đồ bằng cả hai tay, kéo sát vào bụng.
  5. Đứng lên bằng sức chân, từ từ, không giật mạnh.
  6. Khi cần đổi hướng, xoay cả bàn chân theo, không vặn ngang lưng trong lúc tay đang ôm đồ.
  7. Đặt đồ xuống theo trình tự ngược lại: gập gối, giữ lưng thẳng, đặt xong mới buông tay.

Chậu quần áo ướt nặng hơn mình tưởng. Nên chia làm hai lần phơi thay vì bê một chậu đầy lên sân thượng. Thùng nước lau nhà chỉ đổ một nửa, xách bằng cả hai tay hoặc chia hai xô nhỏ hai bên cho cân. Đồ quá nặng như tủ, máy giặt, nệm lớn là việc của hai người trở lên, không cố một mình.

Lau, quét, cúi: giảm bớt việc gập lưng và quỳ gối

Dụng cụ cán dài vừa tầm. Cây lau nhà, chổi có cán tới khoảng ngực giúp lưng đứng thẳng hơn. Nếu nhà khách chỉ có cây cán ngắn, nhẹ nhàng đề nghị khách cân nhắc thay, giải thích là để lau nhanh và kỹ hơn. Nhiều khách sẵn lòng khi hiểu lý do.

Lau thấp thì ngồi hoặc quỳ có đệm. Lau chân tủ, góc nhà tắm, gầm bàn thì ngồi trên ghế đẩu thấp hoặc quỳ trên một miếng đệm mềm, thay vì cúi gập người từ tư thế đứng. Mang theo một miếng đệm gối nhỏ trong túi đồ nghề là thói quen đáng có.

Lau cao thì dùng thang thấp chắc chắn. Lau nóc tủ, cửa sổ, quạt trần không vươn người, không kiễng chân lâu. Đứng trên ghế xoay, ghế nhựa yếu là nguyên nhân ngã hay gặp; chỉ dùng thang gấp có khoá chân chắc.

Đổi tay, đổi chiều. Lau sàn, lau kính thì đổi tay sau mỗi khoảng, đổi chiều động tác. Cùng một tay làm suốt buổi là cách nhanh nhất để đau vai, đau cổ tay một bên.

Bồn rửa thấp thì kê chân hoặc đứng chếch. Rửa bát ở bồn thấp, một chân đặt lên bục nhỏ hay mở cánh tủ dưới gác chân giúp lưng bớt gập. Đừng đứng cúi liên tục mười mấy phút.

Vắt khăn, cọ rửa: tha cho cổ tay

Vắt khăn bằng cách xoắn mạnh hai tay ngược chiều là động tác làm cổ tay mỏi nhanh, nhất là khi lặp lại cả chục lần mỗi buổi. Nếu nhà khách có xô lau nhà có bộ phận vắt, dùng nó. Nếu không, có thể gập khăn rồi ấn ép vào thành xô bằng lòng bàn tay, hoặc vắt nhẹ hơn và chấp nhận khăn hơi ẩm cho những chỗ không cần khô. Khăn nhỏ dễ vắt hơn khăn to.

Cọ rửa vết bẩn bám lâu, như cặn ở nhà tắm, dầu mỡ ở bếp, thường không cần chà mạnh mà cần thời gian. Xịt chất tẩy rửa phù hợp theo hướng dẫn trên bao bì, để một lúc cho mềm vết bẩn rồi mới cọ. Dùng bàn chải cán dài, cầm thoải mái, thay vì miếng cọ nhỏ phải bóp chặt trong tay. Không trộn các loại chất tẩy rửa với nhau, vì có loại sinh khí độc khi trộn lẫn.

Găng tay cũng ảnh hưởng tới cổ tay và ngón tay. Găng quá chật làm tay mỏi nhanh, găng quá rộng làm phải nắm chặt hơn để không tuột. Nên có găng tay vừa cỡ của riêng mình. Sau mỗi buổi, lau khô tay, thoa kem dưỡng nếu da bị khô nứt do tiếp xúc nước và chất tẩy nhiều.

Chia việc và nghỉ ngắn trong một buổi

Cách chia việc trong buổi ảnh hưởng nhiều tới cơ thể. Thay vì làm hết việc cúi rồi mới tới việc đứng, nên xen kẽ: lau sàn một phòng, rồi gấp quần áo đứng ở bàn, rồi lau nhà tắm, rồi đứng rửa bát. Cơ thể được đổi tư thế liên tục sẽ đỡ mỏi hơn làm một tư thế quá lâu.

Sau mỗi khoảng làm liên tục, dừng một hai phút: đứng thẳng, vươn người nhẹ, xoay vai, mở rộng ngực, duỗi cổ tay, uống vài ngụm nước. Không cần bài tập phức tạp, chỉ cần thoát khỏi tư thế đang làm. Nhiều người làm ngại nghỉ vì sợ khách nghĩ mình lười, nhưng một hai phút như vậy giúp làm phần còn lại nhanh và kỹ hơn.

Giữa hai nhà và buổi trưa là lúc nghỉ dài hơn. Ăn trưa đủ bữa, ngồi nghỉ ở nơi mát, không vừa ăn vừa chạy xe sang nhà tiếp. Nếu làm cả ngày, cố gắng xếp việc nặng vào buổi sáng khi cơ thể còn khoẻ, việc nhẹ vào cuối ngày. Cuối tuần có ngày nghỉ thật sự để cơ thể hồi lại.

Những thói quen ngoài giờ làm giúp giữ sức

Sức khoẻ của người làm việc nhà theo giờ không chỉ quyết định trong giờ làm. Vài thói quen dưới đây được nhiều người làm lâu năm giữ:

  • Ngủ đủ giấc; thiếu ngủ làm cơ thể mỏi nhanh hơn và dễ làm sai tư thế vì mệt.
  • Uống đủ nước trong ngày, nhất là khi làm ở nhà nóng, sân phơi nắng.
  • Đi bộ, tập nhẹ nhàng những ngày nghỉ để cơ lưng, cơ chân khoẻ hơn; hỏi cán bộ y tế hoặc chuyên viên phục hồi chức năng nếu muốn có bài tập riêng.
  • Đi giày dép đế bám, êm khi làm; dép trơn vừa dễ ngã vừa làm gối chịu lực nhiều hơn.
  • Không mang túi đồ nghề quá nặng một bên vai; chia đồ ra hoặc dùng ba lô.
  • Khám sức khoẻ định kỳ để biết sớm những vấn đề về xương khớp, huyết áp.

Nếu đã có bệnh xương khớp, thoát vị đĩa đệm, đau lưng mạn tính, nên hỏi bác sĩ những việc nào mình nên tránh, rồi nói với khách để giao việc phù hợp. Khách hiểu chuyện thường sắp xếp được, và mình tránh được việc làm bệnh nặng thêm.

Khi nào cần đi khám, không tự chịu đựng

Đau nhẹ, mỏi sau một ngày làm nặng, nghỉ một hai hôm thì đỡ là chuyện thường gặp. Nhưng có những dấu hiệu không nên tự chịu đựng hay tự mua thuốc giảm đau dùng kéo dài: đau lưng lan xuống mông, xuống chân, kèm tê bì hoặc yếu chân; đau kéo dài hơn vài tuần không đỡ dù đã nghỉ; đau nhiều về đêm, đau kèm sốt hoặc sút cân không rõ lý do. Gặp những dấu hiệu này, nên đi khám để bác sĩ đánh giá.

Với gối, đi khám khi gối sưng, nóng, đỏ, kêu lục cục kèm đau, không gập duỗi hết được, hoặc khuỵu gối bất ngờ khi đi. Với cổ tay và bàn tay, đi khám khi tê các ngón tay kéo dài, nhất là về đêm, cầm đồ hay bị rơi, đau một điểm ở cổ tay khi vặn, khi xoắn. Những triệu chứng này có nhiều nguyên nhân, chỉ bác sĩ mới xác định được.

Cần gọi cấp cứu ngay khi bị ngã từ trên cao, đau lưng dữ dội sau khi bê đồ kèm không cử động được chân, mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, hoặc tê vùng quanh hậu môn. Đừng cố đứng dậy làm tiếp, gọi người giúp và báo cho người thân. Sức khoẻ là vốn duy nhất của người làm theo giờ, nghỉ vài buổi để khám luôn rẻ hơn để bệnh nặng rồi phải nghỉ hẳn.

Câu hỏi thường gặp

Làm giúp việc theo giờ bị đau lưng có nên tiếp tục làm không?

Đau nhẹ, đỡ sau nghỉ ngơi thì có thể làm tiếp nhưng nên giảm việc nặng, chú ý tư thế. Đau kéo dài, lan xuống chân, kèm tê yếu thì nên đi khám để bác sĩ đánh giá trước khi làm tiếp.

Có nên uống thuốc giảm đau để làm tiếp cho hết buổi không?

Không nên tự dùng thuốc giảm đau kéo dài để cố làm. Thuốc che triệu chứng nhưng không xử lý nguyên nhân, và mỗi loại có tác dụng phụ riêng. Việc dùng thuốc gì, bao lâu nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Bê chậu quần áo ướt sao cho đỡ đau lưng?

Chia chậu làm hai lần bê, đứng sát chậu, gập gối hạ người với lưng thẳng, ôm chậu sát bụng rồi đứng lên bằng sức chân. Khi cần quay người thì xoay cả bàn chân, không vặn ngang lưng.

Lau nhà bằng tay quỳ gối có hại không?

Quỳ lâu trên nền cứng dễ làm gối đau. Nên dùng cây lau cán dài cho sàn, chỉ quỳ khi lau góc thấp, có đệm gối mềm và đổi tư thế thường xuyên. Nếu khách chỉ có giẻ lau tay, có thể nhẹ nhàng đề nghị dụng cụ khác.

Vắt khăn nhiều bị đau cổ tay thì làm sao?

Dùng xô có bộ vắt nếu có, dùng khăn nhỏ hơn, ép khăn vào thành xô thay vì xoắn mạnh, đổi tay thường xuyên. Tê ngón tay kéo dài hoặc đau một điểm cổ tay thì nên đi khám.

Khi nào đau lưng cần gọi cấp cứu?

Khi ngã từ trên cao, đau lưng dữ dội không cử động được chân, mất kiểm soát tiểu tiện hay đại tiện, tê vùng quanh hậu môn. Khi đó không cố đứng dậy, gọi người giúp và gọi cấp cứu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138