GiupSuc.comGiúp Sức
An toàn và tin cậy cho cả hai bên

Cho người lạ vào nhà làm việc vặt: giữ an toàn mà vẫn tôn trọng người làm

Chuẩn bị trước buổi làm, đón người ở cửa, chia phạm vi phòng, kết thúc buổi gọn gàng: cách giữ an toàn cho nhà mà người làm không thấy bị nghi ngờ.

Wide view of an apartment entryway, a homeowner holding the door open for a helper carrying a cloth tool bag, shoe rack and green plant, soft morning light

Cho người lạ vào nhà làm việc vặt vẫn an toàn được nếu nhà mình chuẩn bị trước thay vì canh chừng trong lúc làm: biết rõ ai đến và đến mấy người, cất đồ quý từ hôm trước, chỉ rõ phòng nào được vào, có một người lớn ở nhà buổi đầu, và cùng nhau kiểm việc lúc kết thúc. Làm đủ mấy việc đó thì không cần đi theo sát, không cần lục túi, và người làm cũng thấy mình được đối xử như người có nghề.

Nhiều nhà rơi vào một trong hai đầu: hoặc mở cửa cho bất kỳ ai rồi đi làm, hoặc đứng canh từng bước khiến người làm bứt rứt. Cả hai đều khiến buổi làm kém đi. Phần dưới đi theo thứ tự thời gian của một buổi, từ hôm trước tới lúc chào nhau ra về.

An toàn và tôn trọng không phải hai thứ phải chọn một

Người ta hay nghĩ muốn chặt chẽ thì phải nghi ngờ, muốn tử tế thì phải buông lỏng. Thực tế ngược lại. Một nhà có nếp rõ ràng, nói trước điều gì được và không được, sẽ ít phải nghi ngờ ai hơn, vì mọi việc đã nằm trong khung. Còn nhà không có nếp gì, đồ đạc để lung tung, khi có chuyện mới bắt đầu nghĩ ngợi, thì người bị nghi đầu tiên luôn là người lạ vừa vào nhà.

Người nhận việc vặt cũng là người đang mạo hiểm. Họ bước vào một không gian lạ, không biết chủ nhà tính tình ra sao, không biết trong nhà có ai. Một chủ nhà chuẩn bị tử tế, đón tiếp đàng hoàng, nói rõ việc, là đang làm cho cả hai bên cùng yên tâm. Sự tôn trọng ở đây không nằm ở lời khách sáo mà ở chỗ người làm biết mình được kỳ vọng điều gì và không bị theo dõi như kẻ trộm.

Vì vậy cách nghĩ nên là: nhà mình chịu trách nhiệm sắp xếp để không ai có cơ hội làm điều sai, kể cả vô tình. Đồ quý đã cất thì không ai làm rơi, không ai bị nghi. Phòng riêng đã đóng thì không ai lỡ bước vào. Người làm chỉ cần lo phần việc được giao, và chủ nhà không cần đứng ở cửa phòng mỗi mười phút.

Hôm trước buổi làm: phần chuẩn bị ở phía nhà mình

Phần lớn sự yên tâm đến từ những việc làm xong trước khi người lạ bấm chuông. Một danh sách ngắn đủ dùng cho hầu hết việc vặt trong nhà:

  • Biết tên người sẽ đến, giờ đến, và đến một mình hay đi cùng ai. Nếu việc khuân vác cần hai người, hỏi trước người thứ hai là ai, đừng để tới cửa mới thấy thêm người lạ.
  • Báo cho mọi người trong nhà biết hôm đó có người đến làm, làm phòng nào, mấy giờ về. Ông bà ở nhà mà không được báo trước dễ hoảng hoặc mở cửa cho người khác tưởng là người làm.
  • Cất tiền mặt, trang sức, giấy tờ, máy tính xách tay vào một chỗ khoá được. Không cần cất cả nhà, chỉ những thứ nhỏ, đắt và dễ bỏ túi.
  • Đóng cửa những phòng không liên quan tới việc, nhất là phòng ngủ có đồ riêng.
  • Dọn sẵn lối đi và chỗ làm, để người làm không phải tự dịch chuyển đồ đạc của nhà mình.
  • Chuẩn bị sẵn nước uống và chỉ chỗ nhà vệ sinh sẽ dùng.

Chỉ mất mười lăm phút, nhưng nó loại bỏ gần hết những tình huống khó xử về sau. Nhà nào làm quen việc này rồi thì buổi thứ hai, thứ ba gần như không phải nghĩ lại.

Lúc người làm đến cửa: năm phút đầu quyết định cả buổi

Người lớn trong nhà nên ra tận cửa đón, không gọi vọng ra hay để trẻ con mở. Chào hỏi bình thường, xác nhận lại tên và việc hôm nay, như thể đón một người thợ có nghề. Nếu người đến không phải người đã hẹn, chẳng hạn bảo là "chị kia bận nên nhờ em đi thay", thì dừng lại, gọi cho người đã hẹn để xác nhận trước khi mời vào. Việc này không phải nghi ngờ, mà là cách mọi nhà cẩn thận đều làm.

Sau đó dẫn một vòng ngắn: chỗ để giày dép, chỗ để túi đồ của người làm, nhà vệ sinh được dùng, chỗ lấy nước, và nơi sẽ làm việc. Chỉ luôn những chỗ không cần vào, nói một câu nhẹ nhàng như "phòng trong là phòng ngủ, em không cần vào đó nhé". Nói thẳng như vậy dễ chịu hơn để người làm tự đoán.

Nhắc lại việc chính cần làm trong buổi và việc nào làm trước nếu không kịp. Hỏi người làm cần thêm gì: thang, xô, giẻ, ổ cắm. Năm phút này giúp người làm bắt tay vào việc ngay, và chủ nhà cũng không phải chạy ra chạy vào hỏi han. Một buổi bắt đầu rõ ràng thường kết thúc êm.

Trong lúc làm: ở cùng nhà mà không đứng canh

Buổi đầu nên có một người lớn ở nhà. Không phải để giám sát, mà để trả lời khi người làm cần hỏi, và để cả hai bên quen nhau. Người ở nhà cứ làm việc của mình ở phòng khác, thỉnh thoảng ghé qua hỏi có cần gì không là đủ.

Giữ phạm vi đã nói. Nếu người làm cần sang phòng khác để lấy đồ hay đổ nước, họ nên hỏi trước; chủ nhà nói rõ điều này từ đầu thì không ai thấy bị bắt lỗi. Ngược lại, chủ nhà cũng không nhờ thêm việc ở phòng riêng rồi lại trách người làm vào đó.

Không nhờ việc vượt khả năng hay nguy hiểm. Đang làm thì nảy ra "tiện em sửa giúp cái ổ điện", "trèo lên mái xem cái máng nước". Việc điện, gas, trèo cao phải để thợ có nghề và đồ bảo hộ; người làm việc vặt từ chối là đúng.

Trò chuyện vừa phải. Một vài câu hỏi han giúp không khí dễ chịu, nhưng hỏi dồn về chuyện gia đình, quê quán, thu nhập của người làm thì dễ thành tọc mạch. Người làm cũng không cần biết nhà mình đi vắng những ngày nào.

Có chuyện bất thường thì nói ngay, nói nhẹ. Thấy người làm cầm nhầm đồ hay đi vào chỗ không cần vào, chỉ cần nói "chỗ này để nguyên giúp chị nhé". Để bụng rồi tự suy diễn mới là lúc chuyện nhỏ hoá to.

Những việc nhà mình không nên làm

Có những việc nghe như cẩn thận nhưng thật ra làm người làm tổn thương và chẳng thêm an toàn bao nhiêu:

  • Đòi xem túi xách của người làm lúc về. Nếu lo, cách đúng là cất đồ từ trước chứ không phải kiểm túi sau.
  • Khoá từng ngăn tủ ngay trước mặt người làm, vừa khoá vừa nhìn. Muốn khoá thì khoá trước khi người làm đến.
  • Đặt thiết bị ghi hình, ghi âm lén. Nếu nhà vốn có camera thì nói trước cho người làm biết camera ở đâu, và không đặt ở chỗ riêng tư như nhà vệ sinh.
  • Gọi người làm bằng những từ coi thường nghề, hoặc nói chuyện về họ với người khác ngay trước mặt họ.
  • Để tiền lẻ, đồ quý vương vãi rồi "thử lòng" người làm. Cách này không chứng minh được gì, chỉ tạo ra nghi ngờ và rủi ro cho chính người làm.

Người làm việc vặt giỏi và tử tế có nhiều nhà để chọn. Nhà nào khiến họ thấy bị đối xử như kẻ gian thì lần sau họ bận, và nhà mình lại phải tìm người mới, lại bắt đầu từ đầu với một người lạ khác.

Khi trong nhà chỉ có trẻ nhỏ hoặc người già

Đây là lúc cần chặt hơn bình thường. Trẻ nhỏ không biết phân biệt người làm với người lạ khác, người già có thể mở cửa cho bất kỳ ai nói đúng tên người nhà. Nếu buổi làm rơi vào giờ người lớn đi vắng, nên dời sang lúc có người lớn ở nhà, ít nhất là mấy buổi đầu.

Không giao việc trông trẻ kèm theo việc vặt cho người chưa quen, kể cả "chỉ trông giúp mười phút". Trông trẻ là một việc riêng, cần người có kinh nghiệm và thoả thuận riêng. Với ông bà, dặn kỹ: chỉ mở cửa cho người đã được báo tên trước, ai đến thay thì gọi con cháu hỏi lại đã. Dán một mẩu giấy nhắc trong nhà cũng được, miễn ông bà nhớ.

Nếu buộc phải để người làm ở nhà cùng ông bà, hãy gọi điện hỏi thăm giữa buổi, nói chuyện với cả ông bà lẫn người làm. Cuộc gọi đó vừa giúp yên tâm, vừa cho người làm biết có người đang quan tâm tới nhà này, mà không mang tính kiểm tra hay đe doạ. Nhà có người già hay quên cũng nên báo trước cho người làm biết, để họ không bị trách oan khi ông bà nhớ nhầm.

Lúc kết thúc buổi: kiểm việc cùng nhau rồi chào

Kết thúc buổi gọn gàng giúp cả hai bên ra về không còn gì lấn cấn:

  1. Cùng đi một vòng xem việc đã làm, chỗ nào chưa ưng thì nói luôn lúc đó, đừng để người làm về rồi mới nhắn trách.
  2. Hỏi người làm có làm hỏng hay làm vỡ gì không, hoặc có thấy gì bất thường trong nhà như vòi rỉ, ổ điện nóng.
  3. Trả công đúng như đã thoả thuận, trả trực tiếp hoặc chuyển khoản ngay, không hẹn lần sau.
  4. Hẹn buổi tới nếu muốn làm tiếp, hoặc nói rõ là chưa cần.
  5. Sau khi người làm về, mở lại tủ cất đồ quý kiểm qua một lượt cho yên tâm, rồi mới cất chìa khoá tủ đi.

Bước kiểm cuối cùng làm một mình, sau khi người làm đã về, không phải vì nghi ngờ mà để nếu có gì lạ thì phát hiện ngay trong ngày, khi mọi người còn nhớ rõ. Để vài tuần sau mới phát hiện mất đồ thì gần như không lần lại được, và người làm dễ bị nghi oan nhất.

Câu hỏi thường gặp

Thuê người làm việc vặt lần đầu có cần ở nhà suốt buổi không?

Buổi đầu nên có một người lớn ở nhà, nhưng không cần đứng cạnh người làm. Cứ làm việc của mình ở phòng khác, thỉnh thoảng hỏi có cần gì không. Khi đã quen qua vài buổi, nhà mình có thể tự sắp xếp có người ở nhà ít hơn.

Có nên kiểm tra túi xách của người giúp việc khi họ ra về không?

Không nên. Việc này làm người làm thấy bị xúc phạm và cũng không đúng mực. Muốn yên tâm thì cất đồ quý vào chỗ khoá được trước buổi làm, và tự kiểm lại sau khi người làm về. Đó là cách vừa an toàn vừa giữ được quan hệ tốt.

Người đến làm không phải người đã hẹn thì xử lý thế nào?

Mời họ chờ ở cửa, gọi cho người đã hẹn hoặc nơi giới thiệu để xác nhận có đúng là người được nhờ đi thay không. Chỉ mời vào khi đã xác nhận được. Người làm có nghề sẽ hiểu, vì đây là việc bình thường của nhà cẩn thận.

Nhà có camera thì có phải báo cho người giúp việc biết không?

Nên báo trước camera ở đâu và quay khu vực nào. Nói trước là cách tôn trọng người làm, và camera không nên đặt ở chỗ riêng tư như nhà vệ sinh hay chỗ thay đồ. Về quy định cụ thể, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Ông bà ở nhà một mình có nên cho người làm việc vặt vào không?

Tốt nhất dời buổi làm sang lúc có người lớn khác ở nhà, ít nhất trong mấy buổi đầu. Nếu buộc phải để ông bà ở cùng người làm, hãy báo trước tên người sẽ đến, dặn ông bà không mở cửa cho người đến thay, và gọi điện hỏi thăm giữa buổi.

Có nên nhờ người làm việc vặt sửa điện hay trèo lên mái không?

Không nên. Việc điện, gas, trèo cao cần thợ có nghề và đồ bảo hộ. Người làm việc vặt từ chối những việc này là đúng, và chủ nhà nhờ thì cũng phải chịu phần trách nhiệm nếu có tai nạn. Hãy gọi thợ chuyên cho những việc đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138