Trước buổi giúp việc, chỉ cần cất ba nhóm đồ vào một chỗ cố định có khoá: tiền mặt và thẻ, trang sức cùng đồng hồ, giấy tờ quan trọng và máy tính chứa dữ liệu riêng. Không cần giấu khắp nhà, không cần khoá mọi tủ. Sắp xếp một lần cho ra nếp, đóng cửa những phòng không cần làm, rồi các buổi sau chỉ mất vài phút trước khi người làm đến.
Cách cất đồ tưởng là chuyện của chủ nhà, nhưng thật ra nó bảo vệ người làm nhiều không kém. Đồ quý đã cất thì không ai làm rơi, không ai bị nghi. Phần dưới đi qua từng nhóm đồ, chỗ cất, và những lỗi hay gặp khiến đồ "mất" mà thật ra chỉ bị lẫn.
Cất trước là việc tử tế với cả người làm
Có người nghĩ cất đồ trước buổi giúp việc là tỏ ra nghi ngờ. Thật ra người làm có kinh nghiệm lại thích những nhà gọn gàng như vậy. Khi tiền lẻ để trên bàn trà, nhẫn tháo ra để cạnh bồn rửa, đồng hồ để trên kệ tivi, người làm lau dọn phải dịch chuyển chúng, và từ lúc đó họ là người cuối cùng chạm vào. Có gì không tìm thấy, họ sẽ là người bị hỏi.
Ngược lại, một nhà đã cất gọn mọi thứ nhỏ và đắt thì người làm cứ yên tâm làm việc. Họ không phải dè dặt khi lau mặt bàn, không phải nhớ đã dời cái gì đi đâu. Chủ nhà cũng không phải băn khoăn mỗi lần thấy thiếu một món. Nói gọn, cất đồ trước là loại bỏ cơ hội nghi ngờ, chứ không phải cài thêm nghi ngờ.
Thêm một lý do ít ai nghĩ tới: rất nhiều vụ "mất đồ" trong nhà có người giúp việc hoá ra là đồ bị lẫn. Nhẫn rơi vào khe ghế, tiền kẹp trong sách, đồng hồ bị gom chung vào rổ đồ giặt. Khi đồ quý luôn nằm ở một chỗ cố định, những vụ lẫn kiểu này gần như biến mất, và cả nhà đỡ được những phen hoảng hốt không đáng có.
Những gì nên cất, những gì không cần
Không phải đồ nào đắt cũng cần cất. Tiêu chí đơn giản: nhỏ, dễ bỏ túi, khó tìm lại nếu lẫn, hoặc chứa thông tin riêng. Bảng sau giúp chia nhanh:
| Nhóm đồ | Nên làm | Lý do |
|---|---|---|
| Tiền mặt, thẻ ngân hàng, ví | Cất vào ngăn có khoá | Nhỏ, dễ lẫn, khó chứng minh khi thiếu |
| Trang sức, đồng hồ, kính đắt tiền | Gom vào một hộp, cất cùng chỗ | Hay bị tháo ra để lung tung |
| Giấy tờ nhà đất, sổ tiết kiệm, hợp đồng | Để trong cặp hồ sơ, cất tủ khoá | Mất là phiền lâu dài, chứa thông tin riêng |
| Máy tính xách tay, ổ cứng, máy tính bảng | Tắt, gập lại, cất phòng riêng | Chứa dữ liệu, dễ bị va đổ khi lau |
| Thuốc của người trong nhà | Để chỗ cao, ngăn riêng | Tránh lẫn, tránh bị dọn đi |
| Tivi, tủ lạnh, bàn ghế lớn | Để nguyên, dặn cách lau | Không ai mang đi được, chỉ cần lưu ý chất liệu |
Thuốc nằm trong danh sách không phải vì giá trị mà vì người làm dọn dẹp dễ xếp nhầm chỗ, khiến người già trong nhà không tìm thấy thuốc của mình. Cất riêng một ngăn và dặn người làm không di chuyển ngăn đó là đủ.
Cất ở đâu: một chỗ cố định, đừng giấu khắp nhà
Sai lầm phổ biến nhất là mỗi lần có người làm lại giấu đồ một chỗ khác nhau: lần này nhét dưới gối, lần sau bỏ vào hộp bánh, lần sau nữa kẹp trong áo khoác. Kết quả là chính chủ nhà quên mất đã giấu đâu, rồi tìm không thấy và bắt đầu nghi. Hoặc tệ hơn, người làm gấp chăn, giặt áo khoác, và đồ giấu bị cuốn đi theo.
Cách đúng là chọn một chỗ cố định cho cả nhà, dùng lâu dài. Có thể là một ngăn tủ có khoá trong phòng ngủ, một két nhỏ, hoặc một hộp có khoá đặt trong tủ quần áo. Ai trong nhà cũng biết chỗ này, chìa khoá giữ riêng, không để ngay trên nóc tủ. Mỗi khi tháo nhẫn, cất ví, cả nhà đều bỏ vào đó, không chỉ lúc có người làm.
Chỗ cất không cần kín đáo như két ngân hàng. Mục đích không phải chống trộm chuyên nghiệp mà để đồ quý không nằm trong tầm tay khi người làm lau dọn bình thường, và để chính nhà mình không phải lục tung tìm kiếm. Một ngăn có khoá đơn giản đã giải quyết được gần hết. Nếu nhà có nhiều tiền mặt hay giấy tờ giá trị lớn, nên cân nhắc gửi ở chỗ an toàn hơn là để trong nhà, bất kể có thuê người hay không.
Phòng nào mở, phòng nào đóng
Chia nhà thành vùng làm và vùng không làm. Trước buổi đầu, đi một vòng nhà và quyết định rõ: phòng khách, bếp, nhà vệ sinh chung là vùng làm; phòng ngủ chính, phòng làm việc, kho đồ riêng là vùng không làm nếu không có việc ở đó.
Đóng cửa vùng không làm. Đóng cửa là đủ tín hiệu, không nhất thiết phải khoá. Nếu muốn khoá thì khoá từ trước khi người làm đến, đừng khoá ngay trước mặt họ.
Khi cần dọn phòng riêng, có người ở nhà. Phòng ngủ cũng cần lau dọn. Những buổi đó, sắp xếp có người lớn ở nhà, dọn sạch bề mặt bàn, tủ đầu giường trước khi người làm vào, và nói rõ chỉ lau sàn, thay ga, không mở ngăn kéo.
Nói luật bằng lời, ngay buổi đầu. Đừng để người làm tự suy ra phòng nào được vào qua việc cửa đóng hay mở. Một câu ngắn lúc dẫn đi một vòng nhà là đủ: phòng này em dọn, phòng kia nhà chị tự lo, còn phòng làm việc thì em không cần vào. Người làm nghe rõ từ đầu sẽ không phải đoán, và cũng không ai phải trách ai về sau.
Đừng đổi luật giữa chừng. Hôm nay cho vào phòng làm việc, mai lại trách sao vào. Luật rõ và ổn định giúp người làm nhớ, giúp chủ nhà khỏi phải nhắc đi nhắc lại.
Đồ quý không cất được: tranh, bình, đồ gỗ, máy móc
Có những thứ đắt mà không thể bỏ vào ngăn kéo: bức tranh treo tường, chiếc bình gốm lớn, bộ bàn ghế gỗ quý, đàn piano, máy lọc không khí đắt tiền. Với những đồ này, rủi ro không phải là mất mà là hỏng do lau sai cách. Dùng nhầm khăn ướt lên mặt gỗ sơn, dùng chất tẩy lên mặt đá, xoay bình mà không biết đáy bình đã nứt.
Cách xử lý là dặn trước, cụ thể, từng món. "Bức tranh này chỉ phủi bụi bằng chổi lông, không lau ướt." "Bình gốm này em đừng nhấc, chỉ lau quanh chân thôi." "Bàn gỗ này chỉ dùng khăn khô." Nếu có món đồ quá dễ hỏng mà mình không yên tâm, thì để hẳn ra ngoài danh sách việc, chủ nhà tự lau hoặc thuê người chuyên.
Nên chụp vài tấm ảnh những món đồ lớn có giá trị, kèm tình trạng hiện tại như vết xước cũ, chỗ nứt có sẵn. Ảnh này để chính nhà mình nhớ, không phải để đưa ra đối chất. Nhưng nếu một ngày có chuyện vỡ hỏng, có ảnh tình trạng trước đó giúp hai bên nói chuyện dựa trên sự thật, thay vì "hôm trước làm gì có vết này".
Những lỗi hay gặp khiến đồ "mất" mà thật ra chỉ bị lẫn
Trước khi nghĩ tới chuyện mất đồ, đây là những tình huống xảy ra nhiều nhất, và đều tránh được bằng nếp cất đồ:
- Tiền để trong túi áo, túi quần rồi bỏ vào sọt đồ giặt. Người làm giặt luôn, tiền ướt nằm trong lồng máy hoặc bị vò nát.
- Nhẫn, bông tai tháo ra để trên bồn rửa mặt, rơi xuống ống thoát hoặc bị gom lẫn với khăn lau.
- Giấy tờ để trên bàn lẫn với giấy báo, tờ rơi, bị người làm gom đi bỏ cùng giấy vụn.
- Đồ để trong túi ni lông trên nóc tủ lạnh hay dưới gầm giường, người làm tưởng là rác hoặc đồ cũ.
- Ví, điện thoại cũ để trong ngăn kéo bếp, bị dời sang chỗ khác khi người làm sắp xếp lại.
Vì vậy nên dặn người làm một nguyên tắc chung: thấy tiền, giấy tờ, trang sức ở chỗ lạ thì gom vào một cái khay đặt trên bàn ăn và báo lại, không tự quyết là rác hay cất đi đâu. Ngược lại, chủ nhà kiểm túi quần áo trước khi bỏ vào sọt giặt, và không vứt đồ quý vào túi ni lông lẫn lộn.
Sắp xếp một lần rồi giữ nếp
Lần đầu sắp xếp có thể mất một buổi chiều: chọn chỗ cất, dọn bàn, gom trang sức về một hộp, xếp giấy tờ vào cặp, quyết định phòng nào mở phòng nào đóng. Sau đó chỉ cần duy trì. Trước mỗi buổi giúp việc, dành năm phút đi một vòng nhìn mặt bàn, bồn rửa, đầu giường, và cất những gì còn sót lại vào chỗ cố định.
Nên tránh đếm tiền hay kiểm đồ ngay trước mặt người làm, vì vô tình nó khiến họ thấy mình đang bị kiểm tra. Kiểm thì kiểm sau khi họ đã về, như một thói quen bình thường của nhà mình. Nếu có gì lạ, xử lý theo cách bình tĩnh, tìm kỹ trước, hỏi nhẹ nhàng sau.
Giữ được nếp này vài tuần thì nó thành tự nhiên, như việc khoá cửa khi ra khỏi nhà. Lợi ích cũng không chỉ ở chuyện thuê người: cả nhà ít khi tìm không thấy đồ hơn, giấy tờ lúc cần là có ngay, và mỗi lần đi vắng dài ngày cũng yên tâm hơn.
Câu hỏi thường gặp
Thuê giúp việc theo giờ thì nên cất những đồ gì trước khi người làm đến?
Cất tiền mặt và thẻ, trang sức và đồng hồ, giấy tờ quan trọng, máy tính chứa dữ liệu riêng vào một chỗ cố định có khoá. Đồ to như tivi, bàn ghế thì để nguyên, chỉ cần dặn cách lau theo chất liệu. Thuốc của người trong nhà nên để ngăn riêng.
Cất đồ trước khi người giúp việc đến có bị coi là nghi ngờ người ta không?
Không, nếu cất từ trước và làm như nếp quen của nhà. Người làm có kinh nghiệm còn thích nhà gọn, vì họ không phải đụng vào đồ quý và không bị hỏi khi thiếu món gì. Chỉ nên tránh khoá tủ hay đếm tiền ngay trước mặt họ.
Nên cất đồ quý ở đâu trong nhà khi có người giúp việc?
Chọn một chỗ cố định cho cả nhà như ngăn tủ có khoá, két nhỏ hoặc hộp có khoá trong tủ quần áo. Đừng mỗi lần giấu một chỗ, vì chính chủ nhà dễ quên, và đồ giấu trong áo hay dưới gối dễ bị cuốn đi khi giặt giũ, gấp chăn.
Phòng ngủ cần dọn thì làm sao để yên tâm?
Sắp xếp buổi dọn phòng ngủ vào lúc có người lớn ở nhà, dọn sạch bề mặt bàn và tủ đầu giường trước, rồi nói rõ người làm chỉ lau sàn, thay ga, không mở ngăn kéo. Những buổi khác thì đóng cửa phòng ngủ lại.
Người giúp việc thấy tiền rơi ở chỗ lạ thì nên làm gì?
Nên gom vào một chỗ dễ thấy như khay trên bàn ăn và báo lại cho chủ nhà, không tự cất hay vứt đi. Chủ nhà nên dặn nguyên tắc này từ buổi đầu. Đây là cách giúp người làm tránh bị nghi và chủ nhà tìm lại đồ ngay.
Đồ đắt không cất được như tranh, bình gốm thì dặn người làm thế nào?
Dặn từng món, cụ thể cách lau hoặc không được đụng: chỉ phủi bụi, không lau ướt, không nhấc lên. Nên chụp ảnh tình trạng hiện tại của những món này để chính nhà mình nhớ. Món nào quá dễ hỏng thì bỏ ra ngoài danh sách việc.