Treo tranh nhẹ, gắn kệ trang trí, móc treo chìa khoá, giá treo khăn trên tường gạch hay bê tông là việc người làm vặt có máy khoan nhận được trọn vẹn. Treo tivi lớn, tủ bếp treo, kệ chứa sách nặng, gương lớn, hoặc bất cứ thứ gì treo lên vách thạch cao, tường gạch lỗ đã cũ, hay gần chỗ có dây điện, ống nước âm tường thì nên gọi thợ có nghề. Chỗ phân biệt không nằm ở việc khoan mấy lỗ mà ở ba thứ: món treo nặng bao nhiêu, tường loại gì, và trong tường có gì.
Khoan tường là loại việc rất dễ bị coi nhẹ vì trông chỉ mất vài phút. Nhưng một lỗ khoan sai chỗ có thể trúng dây điện hay ống nước, một con tắc kê không hợp tường có thể tuột dần theo tháng, đến lúc cái kệ đầy chén bát rơi xuống. Bài này giúp bạn tự xếp việc nhà mình vào đúng ô, chuẩn bị cho người làm, và kiểm sau khi treo.
Trả lời nhanh theo loại tường và sức nặng
Bảng dưới là cách xếp việc theo hai trục chính. Nếu không biết tường nhà mình loại gì, gõ nhẹ bằng khớp ngón tay: tiếng đặc, chắc là gạch đặc hoặc bê tông; tiếng bộp rỗng là vách thạch cao hoặc gỗ ép.
| Loại tường | Đồ nhẹ (tranh nhỏ, móc treo, kệ trang trí) | Đồ vừa (kệ sách nhỏ, gương vừa, giá phơi gắn tường) | Đồ nặng (tivi lớn, tủ bếp treo, kệ chứa nặng) |
|---|---|---|---|
| Bê tông, gạch đặc | Người làm vặt | Người làm vặt có kinh nghiệm | Nên gọi thợ |
| Gạch lỗ | Người làm vặt, dùng tắc kê dài | Hỏi thợ hoặc người quen việc | Gọi thợ |
| Vách thạch cao | Người làm vặt, dùng móc hoặc tắc kê riêng cho vách | Gọi thợ, phải bắt vào khung xương | Gọi thợ, thường phải gia cố trước |
| Gỗ ép, vách nhựa | Người làm vặt, vít gỗ ngắn | Hỏi thợ | Không treo, hoặc gọi thợ gia cố |
| Tường cũ bong vữa, ẩm | Chọn chỗ khác | Gọi thợ xem tường | Gọi thợ |
Đồ có người đi qua bên dưới hay va vào thường xuyên như kệ trên đầu giường, kệ trên bàn làm việc, gương ở lối đi nên xếp lên một mức nặng hơn so với cân nặng thật. Một cái kệ chỉ đặt vài cuốn sách hôm nay có thể mai sẽ chất đầy, và người ta hay tì tay lên kệ khi đứng dậy.
Sức nặng thật của món đồ treo, không phải sức nặng lúc mới mua
Tranh, ảnh khung. Tranh canvas không kính thường nhẹ. Tranh có kính, khung gỗ dày, tranh sơn dầu lớn nặng hơn nhiều so với dáng vẻ. Tranh lớn nên treo hai điểm để không nghiêng.
Kệ trang trí, kệ nổi. Kệ nổi giấu ke bên trong trông thanh lịch nhưng chịu lực kém hơn kệ có ke đỡ lộ. Nếu định đặt sách, chậu cây có đất thì nói rõ với người làm.
Kệ sách. Sách là thứ nặng hơn người ta tưởng. Một kệ dài chất đầy sách là món đồ nặng, cần tắc kê đúng loại và khoảng cách ke hợp lý.
Gương. Gương lớn vừa nặng vừa nguy hiểm khi rơi vì mảnh vỡ. Gương toàn thân gắn tường nên gọi thợ hoặc dùng loại đứng có chân.
Tivi. Tivi lớn đi với giá treo có tay xoay thì lực kéo ra khỏi tường lớn khi kéo tay ra. Đây là việc của thợ lắp, không phải việc làm vặt.
Tủ bếp treo. Khi chất đầy chén bát, gia vị, nồi, đây là món nặng nhất trên tường nhà bạn và có người đứng ngay bên dưới mỗi ngày. Luôn để thợ làm.
Dây điện, ống nước âm tường: khoan sai chỗ là thành việc của thợ
Hầu hết nhà ở Việt Nam đi dây điện âm tường, ống nước âm tường ở khu bếp, nhà vệ sinh, có khi cả đường nước lên sân thượng. Người làm vặt không có máy dò, và chủ nhà thường không có bản vẽ. Vì vậy cách an toàn là tránh những vùng hay có dây, ống.
Dây điện thường đi theo đường thẳng đứng lên xuống từ ổ cắm, công tắc, và đường nằm ngang nối các ổ cắm cùng độ cao. Khu vực ngay phía trên công tắc, phía trên và hai bên ổ cắm là vùng nên tránh. Ở bếp, tường phía sau bồn rửa, khu đặt bình nóng lạnh, máy lọc nước có ống nước đi ngầm. Ở nhà vệ sinh, gần như cả bức tường có vòi sen và lavabo đều có ống.
Nếu định khoan gần những vùng đó, gọi thợ điện nước có máy dò, hoặc đổi chỗ treo. Khi khoan mà mũi khoan bỗng ngọt hẳn đi như khoan vào chỗ rỗng, hoặc thấy bụi đỏ của nhựa ống, bụi đồng, hoặc nước rỉ ra, thì dừng ngay. Ngắt aptomat khu vực đó và gọi thợ. Người làm vặt có trách nhiệm sẽ không cố khoan tiếp để "cho xong việc". Bạn cũng đừng giục họ.
Với nhà mới xây, nếu chủ thầu có giao bản vẽ điện nước hoặc ảnh chụp tường lúc chưa trát, hãy cất lại. Đó là thứ quý nhất cho mọi lần khoan tường về sau.
Những việc người làm vặt nhận trọn được
Với tường gạch đặc, bê tông, xa vùng có dây và ống, những việc sau đây giao người làm vặt có máy khoan pin hoặc máy khoan bê tông nhỏ là đủ:
- Treo tranh, ảnh khung vừa và nhỏ, kể cả bộ tranh nhiều tấm cần căn hàng thẳng.
- Gắn móc treo áo, móc chìa khoá, giá treo khăn, kệ để giày gắn tường loại nhẹ.
- Gắn kệ trang trí, kệ để chậu cây nhỏ, kệ gia vị nhẹ ở góc bếp xa bồn rửa.
- Gắn thanh treo rèm loại đơn giản khi tường ở hai bên cửa sổ là gạch đặc.
- Neo tủ cao vào tường bằng bộ ke kèm theo.
- Gắn đồng hồ treo tường, gương nhỏ trong phòng ngủ.
- Tháo đồ treo cũ, trám lỗ khoan cũ bằng bột trám trước khi sơn lại.
Mỗi việc trên đều cần một bước nhỏ mà người cẩn thận sẽ làm: đo, đánh dấu bằng bút chì, kiểm độ thẳng bằng ni vô, rồi mới khoan. Người khoan ngay theo ước lượng bằng mắt thì kết quả thường lệch, và lỗ khoan hỏng không xoá được.
Những việc nên để thợ chuyên
Ngược lại, những việc sau dù chỉ cần vài lỗ khoan cũng nên gọi thợ có nghề, hoặc ít nhất hỏi thợ trước:
- Treo tivi lớn, nhất là giá treo xoay, kéo ra.
- Treo tủ bếp, kệ bếp chứa nặng, giá bát đĩa bằng inox lớn.
- Mọi thứ treo trên vách thạch cao trừ đồ rất nhẹ.
- Gắn kệ, tủ gương trong nhà vệ sinh có ống nước âm tường.
- Gắn thanh treo rèm dài, rèm vải dày nặng, hoặc gắn vào trần.
- Gắn bất cứ thứ gì ra phía ngoài ban công, mặt tiền, tường giáp với nhà bên cạnh.
- Bất cứ việc gì phải dời, nối, kéo thêm ổ cắm, công tắc, đèn.
Gọi thợ cho những việc này không có nghĩa là bạn phải tách hẳn ra. Nhiều nhà gom một buổi có thợ lắp tivi và một buổi có người làm vặt treo tranh, gắn móc, cùng ngày cho đỡ dọn dẹp hai lần.
Nhà thuê, chung cư: hỏi trước khi khoan
Nếu bạn ở nhà thuê, khoan tường là việc nên hỏi chủ nhà trước, dù hợp đồng không ghi rõ. Nhiều chủ nhà đồng ý vài lỗ khoan nhỏ, với điều kiện khi trả nhà thì trám lại hoặc để lại móc. Có chủ nhà không muốn khoan ở tường đã ốp gạch, đá trang trí. Một tin nhắn hỏi trước và một tin nhắn đồng ý là đủ để tránh tranh cãi lúc trả cọc.
Chung cư thì ngoài chủ căn hộ còn có quy định của ban quản lý toà nhà về giờ được làm việc gây tiếng ồn, thường tránh giờ nghỉ trưa, buổi tối và ngày nghỉ. Khoan bê tông ở chung cư ồn hơn nhà phố nhiều vì tiếng vang qua kết cấu. Báo hàng xóm cùng tầng một câu trước cũng là cách giữ hoà khí.
Tường giáp với căn bên cạnh, nhà bên cạnh thì cẩn thận độ sâu: mũi khoan xuyên qua tường mỏng có thể làm hỏng tường nhà người ta. Hỏi người làm đã dùng mũi khoan dài bao nhiêu và có chặn độ sâu không.
Nếu chủ nhà không muốn khoan, vẫn còn cách: móc dán chịu lực cho tranh rất nhẹ, giá đứng tựa tường cho tranh lớn, kệ đứng thay kệ treo, thanh treo rèm dạng chống căng giữa hai bức tường. Những cách này không cần người làm vặt, hoặc chỉ cần một người phụ giữ lúc căn chỉnh. Chúng kém chắc hơn khoan tường, nên đừng dùng cho đồ nặng hay đồ treo trên chỗ có người ngồi bên dưới.
Chuẩn bị trước buổi và kiểm sau khi treo
Để một buổi treo đồ gọn gàng, cả chủ nhà và người làm làm theo thứ tự sau:
- Chủ nhà chọn vị trí, dán băng keo giấy đánh dấu chỗ định treo, chụp ảnh gửi người làm kèm ảnh món đồ và cân nặng ước chừng.
- Người làm xem ảnh, nói loại tắc kê cần mua, việc nào nhận, việc nào khuyên gọi thợ.
- Trước khi khoan, dời đồ bên dưới, trải tấm vải hứng bụi, che đồ điện tử gần đó.
- Đo, đánh dấu bằng bút chì, kiểm ngang bằng ni vô, kiểm lại khoảng cách tránh ổ cắm, công tắc.
- Khoan, hút bụi lỗ khoan, đóng tắc kê, bắt vít, treo đồ.
- Thử: với kệ, ấn nhẹ xuống mặt kệ; với tranh, chạm nhẹ xem có xô lệch không.
- Dọn bụi, gom vỏ tắc kê, trả lại chỗ đồ đạc như cũ.
Sau vài ngày, nhìn lại các kệ đã chất đồ: nếu mép ngoài kệ hơi chúc xuống hoặc thấy vết nứt chân chim quanh vít, gỡ bớt đồ và hỏi lại người làm hoặc thợ. Tắc kê tuột dần thường báo trước bằng những dấu hiệu nhỏ như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Treo tranh lên tường có cần thuê thợ không?
Tranh nhẹ và vừa treo trên tường gạch đặc, bê tông thì người làm vặt có máy khoan làm được, thậm chí bạn tự làm được. Tranh có kính lớn, treo trên vách thạch cao, hoặc gần ổ cắm, công tắc thì nên hỏi thợ.
Làm sao biết tường nhà mình là gạch hay thạch cao?
Gõ nhẹ bằng khớp ngón tay. Tiếng đặc, chắc là gạch đặc hoặc bê tông. Tiếng bộp rỗng là vách thạch cao hoặc gỗ ép. Tường gạch lỗ khó nhận hơn, khi khoan thấy mũi khoan lúc nặng lúc ngọt là dấu hiệu gạch lỗ.
Khoan tường trúng dây điện thì làm gì?
Dừng khoan ngay, không chạm tay vào mũi khoan hay tường ướt. Ngắt aptomat khu vực đó hoặc cầu dao tổng, rồi gọi thợ điện tới kiểm tra và xử lý. Không tự đắp lại rồi dùng tiếp, vì dây trầy có thể gây chập sau này.
Có nên để người làm vặt treo tivi lên tường?
Không nên với tivi lớn hoặc giá treo xoay. Lực kéo ra khỏi tường lớn, cần chọn đúng loại tắc kê, đúng vị trí và thường phải đi dây điện, dây tín hiệu gọn gàng. Đây là việc của thợ lắp có kinh nghiệm.
Ở nhà thuê có được khoan tường treo đồ không?
Nên hỏi chủ nhà trước, kể cả khi hợp đồng không nói rõ. Nhiều chủ nhà đồng ý vài lỗ nhỏ nếu khi trả nhà bạn trám lại. Giữ tin nhắn đồng ý để tránh tranh cãi lúc trả cọc.
Kệ treo tường bị chúc xuống sau một thời gian là vì sao?
Thường do tắc kê không hợp loại tường, khoảng cách ke quá xa, hoặc kệ chất nặng hơn dự tính. Gỡ bớt đồ ngay, rồi nhờ người làm hoặc thợ xem lại, có khi chỉ cần đổi tắc kê dài hơn hoặc thêm ke đỡ.