Thuê người mang bỏ đồ cũ, đồ cồng kềnh suôn sẻ khi bạn làm trước hai việc: phân loại xong đồ nào cho, đồ nào bán, đồ nào thật sự bỏ; và hỏi rõ ở khu mình đồ cồng kềnh phải tập kết ở đâu, vào giờ nào, có phải đăng ký hay trả phí thu gom không. Khi đó việc của người làm chỉ còn là tháo, khuân và mang đúng chỗ, và tiền công tính rõ theo món hoặc theo giờ. Ngược lại, gọi người tới "dọn hết đống này" mà chưa biết đổ đâu là cách chắc chắn nhất để buổi làm kéo dài, phát sinh và có khi đồ bị bỏ ra vỉa hè sai chỗ.
Đồ cũ cồng kềnh hay gặp là nệm, tủ gỗ hỏng, sofa rách, bàn ghế gãy, xe đạp cũ, đồ điện hỏng, thùng giấy, tấm ván, chậu cây vỡ. Chúng chiếm chỗ lâu ngày vì không ai muốn vác, không biết bỏ đâu. Bài này đi từ phân loại, tìm chỗ bỏ, tách đồ cần xử lý riêng, đến cách giao việc và những phát sinh mà hai bên nên nói trước.
Phân loại trước: cho, bán, bỏ
Không phải món cũ nào cũng là rác. Ngồi xem một lượt theo bảng dưới trước khi gọi người, bạn sẽ thấy đống đồ cần bỏ nhỏ đi đáng kể.
| Nhóm | Kiểu đồ | Đi đâu | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cho | Bàn ghế còn dùng được, quần áo sạch, đồ bếp còn tốt, sách | Người quen, hàng xóm, nhóm cho tặng ở khu, điểm nhận quyên góp | Lau sạch, hỏi trước người nhận có cần không |
| Bán | Đồ điện còn chạy, đồ gỗ còn tốt, xe đạp | Người mua đồ cũ, đăng bán | Đặt hạn, quá hạn chuyển sang cho |
| Ve chai | Giấy, bìa, nhựa, kim loại, đồ điện hỏng | Người thu mua ve chai quanh khu | Nhiều nơi tới tận nhà lấy |
| Bỏ thường | Nệm mục, sofa rách, gỗ ván hỏng, đồ nhựa vỡ | Điểm tập kết rác cồng kềnh theo quy định khu | Hỏi giờ, chỗ, phí thu gom |
| Xử lý riêng | Pin, bóng đèn huỳnh quang, sơn, dầu, hoá chất, thiết bị điện tử | Điểm thu hồi riêng | Không bỏ chung rác thường |
Đồ cho và đồ bán nên xử lý trước buổi thuê người. Khi người làm tới, chỉ còn đồ bỏ và đồ ve chai, việc gọn và tính công dễ.
Đồ bỏ đi đâu: hỏi cách thu gom của xã, phường và khu nhà
Mỗi địa phương có cách thu gom rác cồng kềnh khác nhau. Có nơi có lịch thu gom định kỳ, có nơi phải gọi đơn vị thu gom tới lấy và trả phí theo khối lượng, có nơi có điểm tập kết cố định theo giờ. Chung cư thường có quy định riêng của ban quản lý về việc đưa đồ cồng kềnh xuống, dùng thang nào, để ở đâu.
Trước khi gọi người làm, hỏi tổ dân phố, trưởng thôn, ban quản lý toà nhà, hoặc người thu gom rác hằng ngày ở khu mình. Câu hỏi cần có: đồ cồng kềnh như nệm, tủ thì để ở đâu, giờ nào, có cần báo trước không, có phí không, ai thu. Thông tin này bạn gửi lại cho người làm, để họ biết mang tới đâu và mất bao lâu.
Không để đồ cồng kềnh ra vỉa hè, đầu hẻm, bãi đất trống khi chưa đúng quy định. Ngoài chuyện mất mỹ quan và gây phiền cho hàng xóm, việc bỏ rác sai nơi có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt theo quy định hiện hành. Người làm thuê mang đồ đi theo yêu cầu của bạn, nên bạn vẫn là người chịu trách nhiệm chính khi đồ bị bỏ sai chỗ.
Đồ cần xử lý riêng, không bỏ chung rác thường
Pin, ắc quy. Pin tiểu, pin sạc, pin điện thoại, ắc quy xe chứa chất độc hại và có thể gây cháy khi bị đè. Gom vào hộp kín, mang tới điểm thu hồi pin ở khu, siêu thị hoặc nơi bán đồ điện có nhận.
Bóng đèn huỳnh quang, bóng compact. Có chứa thuỷ ngân, vỡ ra nguy hiểm. Để nguyên trong hộp hoặc bọc giấy, không đập vỡ cho gọn.
Sơn, dầu, dung môi, thuốc diệt côn trùng. Không đổ xuống cống, không bỏ chung rác sinh hoạt. Giữ nguyên trong bình có nắp, hỏi điểm thu nhận chất thải nguy hại ở địa phương.
Thiết bị điện tử, đồ điện lớn. Tivi, máy tính, tủ lạnh, máy giặt hỏng có thể bán ve chai hoặc mang tới chương trình thu hồi. Tủ lạnh, điều hoà cũ có môi chất làm lạnh, không tự tháo cắt.
Bình gas cũ. Trả về đại lý gas, không bỏ chung rác, không để người làm vặt tháo van hay xả bình.
Giao việc rõ: món nào, ra tới đâu, xong là thế nào
Một tin nhắn giao việc đủ ý giúp người làm báo công chính xác và không có gì phải cãi nhau sau buổi:
- Danh sách món cần mang bỏ, kèm ảnh từng món lớn và ảnh cả đống đồ nhỏ.
- Món nào phải tháo ra trước, như tủ, giường, kệ; món nào nguyên khối, như nệm, sofa.
- Đồ đang ở đâu trong nhà, tầng mấy, có thang máy không, đường ra có hẹp không.
- Mang tới đâu: điểm tập kết của khu, xe thu gom hẹn giờ, hay người làm tự chở đi bằng xe của họ.
- Đồ ve chai thì ai bán, tiền ve chai thuộc về ai. Nhiều nhà để người làm giữ phần ve chai, coi như bớt công; nói rõ trước.
- Xong là thế nào: chỗ để đồ cũ được quét sạch, không còn đinh vít, mảnh gỗ, túi rác rơi vãi trên đường đi.
Chốt cách tính công trước khi bắt đầu: theo giờ, theo buổi hay khoán cả đống. Khoán thì phải có ảnh đủ để cả hai bên cùng hiểu "cả đống" là bao nhiêu.
Những phát sinh hay gặp và cách nói trước
Đồ nặng hơn ước tính. Tủ gỗ thật nặng gấp mấy lần tủ gỗ ép, nệm lò xo cũ nặng và khó cầm. Nếu ảnh chưa cho thấy rõ, người làm có quyền báo lại khi tới và đề nghị thêm người.
Phải tháo mà không tháo được. Ốc gỉ, chốt gãy, tủ đóng chết vào tường. Có khi phải cưa, phá, mất thêm thời gian và dụng cụ. Nói trước: nếu phải phá thì có đồng ý không, công thêm tính thế nào.
Đồ không qua được cửa. Tủ được lắp trong phòng từ lúc chưa có cửa, sofa đưa vào qua ban công. Mang ra có khi phải tháo rời hẳn.
Phí thu gom. Nếu điểm thu gom có thu phí, ai trả cần nói rõ. Thường chủ nhà trả phí thu gom, người làm nhận công khuân và chở.
Đồ bị lẫn. Trong đống đồ bỏ có món còn dùng, giấy tờ, tiền kẹp trong sách cũ. Chủ nhà nên lật qua trước. Người làm thấy gì lạ thì đưa lại chủ, không tự giữ.
Thời điểm mang bỏ: trước chuyển nhà, sau Tết, sau sửa nhà
Đồ cũ cồng kềnh thường dồn lại vào ba thời điểm: trước khi chuyển nhà, dịp dọn nhà cuối năm, và sau khi sửa sang hay thay nội thất mới. Mỗi thời điểm có một cái khó riêng. Trước chuyển nhà thì gấp, phải xong trước ngày trả nhà, nên nên hẹn người mang bỏ sớm vài ngày chứ đừng dồn vào hôm cuối cùng, khi còn phải lo đóng gói và xe chở.
Dịp cuối năm thì nhà nào cũng dọn, người làm vặt kín lịch, điểm thu gom đông và có khi quá tải. Nếu có thể, dọn đồ cồng kềnh sớm hơn một hai tháng, trước khi cả khu cùng dọn. Sau sửa nhà thì đồ bỏ lẫn với xà bần, gạch vụn, phần này thường thuộc trách nhiệm đội sửa nhà theo hợp đồng; hỏi rõ trước khi thuê thêm người làm vặt chở riêng.
Dù thời điểm nào, mang bỏ đồ cũ cũng nên tránh giờ nghỉ trưa và buổi tối nếu phải khuân qua hành lang chung, cầu thang chung, để không làm phiền hàng xóm và đúng quy định của khu nhà.
Tháo dỡ món to: phần nào người làm vặt làm được
Tủ gỗ lắp ghép, giường, kệ, bàn thì người làm vặt có tua vít, máy bắt vít tháo được, tháo xong mang ra dễ hơn nhiều. Tủ gỗ đóng liền, đồ gỗ cũ đóng đinh có thể phải dùng xà beng, cưa tay. Đây vẫn là việc vặt nhưng bụi và ồn, cần trải bạt, che đồ xung quanh, và báo hàng xóm nếu ở chung cư.
Những món sau đây không giao người làm vặt tháo: điều hoà, bình nóng lạnh, máy lọc nước nối ống, bếp gas âm, đèn trần, quạt trần, thiết bị nối vào đường điện, đường nước, đường gas. Gọi thợ tháo trước, rồi người làm vặt mới khuân phần đã tháo. Tủ bếp treo, kệ chịu lực bắt vào tường cũng nên để thợ tháo, vì khi tháo có thể rơi, bung tường.
Kính, gương lớn phải tháo nguyên tấm, dán băng keo chéo, có hai người đỡ. Mảnh kính vỡ gói kín trong bìa cứng, ghi chữ cảnh báo bên ngoài túi để người thu gom không bị cắt tay.
Kiểm lại trước khi người làm ra về
Dành vài phút đi cùng người làm từ chỗ để đồ cũ ra tới cửa, và nếu được thì ra tới chỗ tập kết:
- Đủ các món trong danh sách đã được mang đi, không bỏ sót món nào trong góc.
- Không có món nào bị mang nhầm trong số đồ giữ lại.
- Chỗ để đồ cũ, lối đi, cầu thang đã quét sạch, không còn đinh, ốc, mảnh gỗ, mảnh kính.
- Tường, sàn, tay vịn trên đường khuân không bị trầy; nếu có thì chụp ảnh và nói ngay.
- Đồ đã để đúng chỗ tập kết, không bị bỏ dọc đường hay đầu hẻm.
- Thanh toán đúng như đã thoả thuận, kèm phần phát sinh nếu có và hai bên đã đồng ý.
Sau buổi, khoảng trống mới có được trong nhà là lúc nên quyết luôn dùng nó vào việc gì. Để trống mà không có kế hoạch thì vài tháng sau nó lại thành chỗ chứa đồ chờ bỏ tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Nệm cũ bỏ ở đâu cho đúng?
Hỏi tổ dân phố, ban quản lý toà nhà hoặc người thu gom rác ở khu mình về chỗ tập kết rác cồng kềnh, giờ thu và phí nếu có. Không để nệm ra vỉa hè, đầu hẻm khi chưa đúng quy định, vì có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt.
Thuê người mang bỏ đồ cũ tính công thế nào?
Có thể theo giờ, theo buổi hoặc khoán cả đống đồ. Khoán thì cần ảnh đủ để hai bên cùng hiểu khối lượng. Nói trước về phí thu gom, phần tháo dỡ và tiền ve chai thuộc về ai để không phải tranh cãi sau.
Pin và bóng đèn cũ có bỏ chung rác được không?
Không nên. Pin có thể gây cháy và chứa chất độc hại, bóng huỳnh quang có thuỷ ngân. Gom riêng trong hộp kín, mang tới điểm thu hồi ở khu, siêu thị hoặc cửa hàng điện có nhận.
Người làm vặt có tháo điều hoà cũ đem bỏ được không?
Không nên. Điều hoà có đường điện, ống đồng và môi chất làm lạnh, phải để thợ tháo. Sau khi thợ tháo xong, người làm vặt mới khuân phần cục nóng, cục lạnh đi bán ve chai hoặc mang bỏ.
Đồ cũ nào nên bán ve chai thay vì bỏ?
Giấy, bìa, nhựa, kim loại, đồ điện hỏng, xe đạp cũ thường bán ve chai được và nhiều người thu mua tới tận nhà. Vừa bớt rác vừa bớt công khuân, có thể thoả thuận để người làm giữ phần ve chai.
Có cần lật xem đống đồ cũ trước khi người làm mang đi không?
Nên lật qua, vì trong sách cũ, ngăn kéo, túi áo có khi còn giấy tờ, tiền, ảnh. Người làm thấy món gì lạ nên đưa lại chủ nhà, nhưng chủ tự kiểm trước vẫn là cách chắc nhất.