GiupSuc.comGiúp Sức
Giao việc và tính tiền công

Giữ người giúp việc tốt ở lại lâu: tăng công, thưởng và lời cảm ơn đúng lúc

Người giúp việc tốt hay nghỉ vì lịch thất thường, việc phình ra mà công không đổi, bị đối xử thiếu tôn trọng. Cách tăng công, thưởng, cảm ơn và giữ lịch để họ ở lại.

Elderly Vietnamese woman and a middle aged helper laughing together while hanging laundry on a sunny rooftop terrace, seen from behind, potted plants, clear blue sky

Giữ được người giúp việc tốt ở lại lâu thường không nhờ một khoản tiền lớn mà nhờ những điều đều đặn: tiền công được xem lại định kỳ và tăng khi việc nhiều lên, trả đúng hẹn, lịch làm ổn định và báo trước khi đổi, thưởng vào những dịp hợp lý, và lời cảm ơn cụ thể vào đúng lúc. Người làm ở lại khi thấy mình được trả công xứng, được tin và được tôn trọng như một người làm nghề.

Tìm một người mới vào nhà tốn nhiều công hơn ta nghĩ: hỏi han, làm thử, dặn lại từng nếp nhà, vài tuần đầu chưa vừa ý. Một người đã quen nhà, quen ông bà, quen chỗ đồ đạc là thứ đáng giữ. Phần dưới đi qua những lý do người làm hay nghỉ, cách tăng công và thưởng, những việc nhỏ hằng ngày tạo khác biệt, và cách ứng xử khi người làm vẫn muốn đi.

Người giúp việc tốt thường nghỉ vì đâu

Việc phình ra mà công không đổi. Sau một năm, bảng việc dài gấp rưỡi vì thêm từng chút một, nhưng tiền công vẫn như ngày đầu. Người làm không nói, nhưng khi có nhà khác trả hợp lý hơn thì họ đi.

Lịch thất thường. Huỷ buổi sát giờ, đổi ngày liên tục, có tuần gọi ba buổi có tuần không gọi. Người làm không sắp xếp được các nhà khác, thu nhập không ổn định.

Trả chậm, trả thiếu. Một lần chậm có thể bỏ qua, nhiều lần chậm khiến người làm thấy không yên tâm, nhất là khi họ sống bằng tiền công từng tuần.

Bị đối xử thiếu tôn trọng. Bị nói nặng lời, bị nghi oan, bị trẻ con trong nhà sai bảo không lễ phép, bị coi như người vô hình. Những điều này đau hơn chuyện tiền.

Sức khoẻ và gia đình. Có khi người làm nghỉ vì lý do của chính họ: đau lưng, con nhỏ, về quê chăm cha mẹ. Những lý do này nhà thuê không thay đổi được, nhưng có thể làm cho cuộc chia tay nhẹ nhàng hơn.

Tăng công: khi nào và theo cách nào

Không có quy tắc chung về chuyện bao lâu thì tăng công. Nhiều nhà chọn xem lại mỗi năm một lần, thường vào đầu năm mới hoặc ngày tròn một năm người làm đến nhà. Xem lại không có nghĩa là lần nào cũng tăng, mà là hai bên ngồi lại, nhìn bảng việc hiện tại so với lúc đầu, nhìn mức công phổ biến ở khu mình, rồi quyết.

Có những lúc nên tăng ngay mà không chờ tới hẹn: khi bảng việc nhiều thêm hẳn, như nhà có thêm em bé, có ông bà lên ở cùng; khi người làm nhận thêm trách nhiệm như giữ chìa, trông nhà khi đi vắng; khi mức công chung ở khu mình đã tăng rõ. Chủ động đề nghị tăng trước khi người làm phải mở lời là cách cho thấy mình để ý.

Cách tăng cũng có nhiều kiểu: tăng giá mỗi giờ hoặc mỗi buổi, giữ giá nhưng bớt việc, hoặc thêm một khoản cố định hằng tháng cho tiền đi lại. Nên hỏi người làm muốn kiểu nào. Có người muốn tăng tiền, có người lại muốn bớt việc nặng vì sức khoẻ không còn như trước. Còn mức tăng bao nhiêu thì tham khảo những nhà xung quanh và nói chuyện thẳng với người làm, vì mỗi khu mỗi mức.

Thưởng: dịp nào và hình thức nào

Thưởng khác với tiền công: đó là phần cảm ơn thêm, không bắt buộc, nhưng là thói quen được nhiều gia đình giữ. Bảng dưới là những dịp và hình thức hay gặp, chỉ để tham khảo.

DịpHình thức hay gặpLưu ý
TếtPhong bì, quà Tết cho gia đình người làmNói rõ là quà, tách khỏi tiền công các buổi dọn lớn
Tròn một năm, hai năm làmMột khoản nhỏ, bữa cơm cùng nhà, lời cảm ơnĐúng ngày thì người làm nhớ lâu
Sau đợt việc nặngThêm vào tiền công, cho nghỉ một buổi có tính côngNhư sau khi nhà có tiệc lớn, sửa nhà, có người ốm
Khi người làm giúp lúc khóTiền, quà hoặc chỉ một lời cảm ơn cụ thểỞ lại khi ông bà ngã, trông nhà khi có sự cố
Dịp riêng của người làmQuà cưới con, quà khi con vào lớp một, thăm khi ốmCho thấy nhà thuê coi họ là người quen

Thưởng không cần đều đặn tới mức thành tiền công trá hình, nhưng cũng không nên tuỳ hứng tới mức năm có năm không mà không có lý do. Người làm thấy được ghi nhận vào đúng dịp có ý nghĩa với họ thì quý hơn một khoản lớn đưa ra không rõ vì sao.

Những việc nhỏ hằng ngày tạo khác biệt

Nhiều người làm lâu năm, khi được hỏi vì sao ở lại, kể những điều rất nhỏ chứ không kể chuyện tiền. Những điều nhà thuê có thể làm mỗi ngày:

  • Chào khi người làm đến và cảm ơn khi họ về, kể cả khi đang bận.
  • Gọi tên hoặc gọi theo cách xưng hô tôn trọng, dặn trẻ con trong nhà cũng vậy.
  • Để sẵn nước uống, chỗ để đồ cá nhân, cho dùng nhà vệ sinh thoải mái.
  • Thay đồ lau dọn khi đã hỏng, không để người làm phải xoay xở với cây lau gãy.
  • Khen cụ thể khi thấy việc làm tốt, như "tủ quần áo xếp thế này cả nhà dễ tìm hẳn".
  • Hỏi han khi người làm có vẻ mệt hay có chuyện, không chỉ hỏi về việc nhà.
  • Không bắt người làm ăn riêng, ngồi riêng nếu có bữa trong giờ làm.

Những điều này không tốn tiền, nhưng tạo cảm giác được coi là một người làm nghề đàng hoàng chứ không phải người được thuê tạm. Nhiều người làm nói thẳng: nhà trả cao hơn mà đối xử lạnh nhạt thì họ cũng không ở lâu.

Giữ lịch ổn định và báo trước khi đổi

Với người giúp việc theo giờ, lịch là thu nhập. Họ thường làm cho vài nhà, mỗi nhà một khung giờ cố định, xếp sao cho đường đi hợp lý. Một nhà đổi lịch là cả chuỗi lịch của họ bị đảo. Nhà nào giữ lịch đều đặn, ít huỷ, đổi thì báo sớm, thì trong mắt người làm đó là nhà đáng giữ nhất.

Khi cần đổi lịch lâu dài, như chuyển từ ba buổi xuống hai buổi một tuần, hay đổi từ sáng sang chiều, nên báo trước vài tuần và hỏi người làm có sắp xếp được không. Nếu giảm buổi, nói rõ lý do để người làm không nghĩ mình bị chê. Nếu nhà đi vắng dài ngày, như về quê một tháng mùa hè, nên tính có giữ một phần công để giữ người không, nhất là với người đã làm lâu.

Những tháng ít việc hơn, nhà thuê vẫn giữ đúng số buổi đã hẹn, có thể đổi sang những việc thỉnh thoảng mới làm như dọn tủ, lau kính, thay vì cắt buổi. Người làm sẽ nhớ rằng nhà mình không để họ chơi vơi khi mình bớt cần.

Cho người làm lớn lên trong việc

Người làm lâu năm thường giỏi hơn chính chủ nhà về những việc trong nhà: biết đồ gì để đâu, biết món nào ông bà ăn được, biết lúc nào nên lau kính vì sắp nồm. Tin tưởng giao thêm những việc cần sự chủ động, như tự lên thực đơn tuần, tự nhắc chủ nhà khi đồ dùng sắp hết, là cách cho họ thấy mình được tin.

Khi giao thêm việc cần chủ động, nên đi kèm với điều chỉnh công nếu khối lượng tăng, và đi kèm với quyền quyết những chuyện nhỏ. Người làm được tự chọn mua loại nước rửa bát hợp, tự sắp lại kệ bếp cho tiện tay, thì họ coi công việc là của mình hơn.

Có người làm muốn học thêm, như học nấu thêm món, học cách chăm sóc người già cơ bản. Nếu có điều kiện, nhà thuê có thể hỗ trợ một phần, hoặc đơn giản là cho nghỉ buổi đó mà không trừ công. Một người làm thấy mình tiến bộ khi ở nhà mình thường ở lại lâu hơn.

Khi nhà phải giảm chi tiêu

Có những giai đoạn nhà thuê phải thắt chặt: mất việc, con vào đại học, có người ốm dài ngày. Giảm buổi giúp việc là một trong những khoản dễ cắt nhất. Nhưng cắt thế nào thì ảnh hưởng nhiều tới chuyện người làm có còn muốn quay lại khi nhà khá hơn hay không.

Cách tử tế là nói thật với người làm, báo trước đủ lâu để họ tìm nhà khác bù vào. Ví dụ: "Mấy tháng tới nhà em khó khăn, em phải giảm xuống một buổi mỗi tuần, từ đầu tháng sau. Khi nào ổn lại, em mong chị quay lại làm như cũ." Một lời báo rõ ràng như vậy giúp người làm không phải đoán xem mình có làm gì sai.

Nếu chỉ giảm buổi mà không giảm việc, tức là dồn ba buổi việc vào một buổi, thì người làm sẽ kiệt sức và nghỉ. Nên cùng người làm chọn lại bảng việc: buổi còn lại tập trung vào việc nào, việc nào nhà tự làm. Giữ được mối quan hệ qua lúc khó thì khi nhà ổn lại, người cũ thường là người đầu tiên nhận lời quay lại.

Khi người làm vẫn muốn nghỉ

Dù làm tốt tới đâu, có lúc người làm vẫn nghỉ: về quê, đổi nghề, sức khoẻ không cho phép, hoặc đơn giản là muốn thay đổi. Khi họ báo, hỏi nhẹ nhàng lý do. Nếu là chuyện nhà thuê có thể sửa, như lịch, công, một chuyện cư xử, thì nói rõ là mình muốn sửa để giữ họ. Nếu là lý do riêng của họ, chấp nhận và cảm ơn.

Tính đủ công những buổi đã làm, trả cả phần phát sinh còn treo, đưa thêm một khoản cảm ơn nếu họ đã gắn bó lâu. Hỏi họ có muốn được giới thiệu cho nhà quen nào không, và nếu có, nói về họ bằng những điều tốt thật. Một cuộc chia tay tử tế khiến cửa vẫn mở: nhiều người làm quay lại sau một thời gian, hoặc giới thiệu người quen đáng tin của họ thay thế.

Nếu có vướng mắc về tiền công còn nợ hay thoả thuận khi kết thúc mà hai bên không tự giải quyết được, nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, thay vì để mối quan hệ nhiều năm kết thúc bằng một cuộc cãi vã.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì nên tăng tiền công cho người giúp việc?

Nhiều nhà xem lại mỗi năm một lần, vào đầu năm hoặc ngày tròn năm làm. Nên tăng sớm hơn khi bảng việc nhiều thêm hẳn, khi người làm nhận thêm trách nhiệm, hoặc khi mức công chung ở khu mình đã tăng rõ. Chủ động đề nghị trước khi người làm phải mở lời.

Thưởng Tết cho người giúp việc theo giờ có bắt buộc không?

Không bắt buộc, nhưng là thói quen được nhiều gia đình giữ để cảm ơn một năm làm việc. Hình thức có thể là phong bì, quà Tết cho gia đình người làm. Nên nói rõ đó là quà, tách khỏi tiền công các buổi dọn dẹp cuối năm.

Ngoài tiền, làm gì để giữ người giúp việc tốt?

Giữ lịch ổn định và báo trước khi đổi, trả đúng hẹn, chào hỏi và cảm ơn mỗi buổi, khen cụ thể khi việc tốt, thay đồ lau dọn khi hỏng, dặn trẻ con trong nhà nói năng lễ phép. Những điều nhỏ này được người làm nhớ lâu hơn một khoản tiền.

Người giúp việc báo nghỉ thì có nên cố giữ không?

Hỏi nhẹ nhàng lý do. Nếu là chuyện nhà thuê sửa được như lịch, công hay cách cư xử, nói rõ mình muốn sửa. Nếu là lý do riêng của họ, nên chấp nhận, tính đủ công, cảm ơn và để ngỏ cửa cho họ quay lại sau này.

Nhà đi vắng một tháng có nên vẫn trả công người giúp việc?

Với người đã làm lâu và nhà muốn giữ, nhiều gia đình trả một phần công những tuần đi vắng, hoặc giữ một hai buổi để trông nhà, tưới cây. Báo trước vài tuần để người làm sắp xếp. Không trả gì mà nghỉ lâu thì người làm khó chờ.

Có nên giao thêm việc chủ động cho người giúp việc lâu năm?

Nên, nếu họ muốn và có khả năng, như tự lên thực đơn tuần hay nhắc khi đồ dùng sắp hết. Nhưng đi kèm điều chỉnh công nếu việc tăng và cho họ quyền quyết những chuyện nhỏ. Được tin tưởng là lý do nhiều người ở lại lâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138