GiupSuc.comGiúp Sức
Việc vặt trong nhà: thuê người làm hộ

Việc vặt định kỳ cho người lớn tuổi sống một mình: những việc nên nhờ người làm

Cha mẹ sống một mình còn tự lo được: việc vặt nào nên nhờ người làm định kỳ, lịch theo tuần và theo mùa, chọn người hợp, giữ cụ làm chủ nhà và khi nào phải báo ngay.

An elderly Vietnamese woman seated on a wooden bench in her tidy courtyard, seen from behind, watching a helper carry a heavy water jug toward the kitchen, soft morning light

Người lớn tuổi sống một mình mà vẫn tự lo được sinh hoạt hằng ngày thường không cần người chăm sóc, nhưng rất nên có người làm giúp định kỳ những việc nặng, việc trên cao, việc phải cúi thấp hay ra ngoài: khuân bình nước, bao gạo, thay bóng đèn, lau quạt, dọn kho, cọ nhà tắm, đổ rác cồng kềnh, mang đồ đi sửa. Đây đúng là những việc dễ dẫn tới té ngã và mệt quá sức ở tuổi già. Một người làm vặt quen mặt ghé mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần vừa đỡ những việc đó, vừa là một đôi mắt để ý xem cụ có ổn không.

Bài này không nói về chăm sóc bệnh hay chăm người già yếu cần hỗ trợ ăn uống, vệ sinh cá nhân. Đó là việc của người chăm sóc có kinh nghiệm hoặc người có nghề. Ở đây là ông bà, cha mẹ còn đi lại được, còn nấu ăn được, muốn ở nhà mình, và con cháu muốn đỡ cho họ phần việc nặng mà không làm họ thấy mình bị coi là yếu.

Việc cụ còn tự làm và việc nên nhờ

Ngồi cùng cha mẹ, ông bà đi qua bảng dưới. Cột bên phải không phải do con cháu quyết thay, mà là gợi ý để cụ tự chọn những việc muốn nhờ.

Nhóm việcCụ thường vẫn tự làmNên nhờ người làmVì sao
Nấu ăn, rửa bátNấu bữa hằng ngày, rửa chénĐi chợ lớn, khuân bao gạo, bình nước, thùng dầuMang nặng dễ đau lưng, mất thăng bằng
Dọn dẹpQuét nhà, lau bànCọ nhà tắm, lau sàn cả nhà, lau cửa kínhSàn ướt, cúi lâu dễ ngã và chóng mặt
Việc trên caoGần như không nênThay bóng đèn, lau quạt, lấy đồ trên nóc tủĐứng ghế, đứng thang là rủi ro lớn nhất
Giặt giũGiặt máy đồ nhỏGiặt chăn màn, rèm, phơi đồ nặng trên caoĐồ ướt nặng, sào phơi cao
Ngoài nhàĐi bộ quanh xóm, đi chợ gầnMang đồ đi sửa, đóng tiền, mua đồ ở xaĐường đông, mang xách nặng
Sân vườnTưới vài chậu câyCắt cỏ, quét lá sân rộng, dời chậu lớnNắng, cúi lâu, nâng chậu nặng

Có những việc cụ vẫn muốn tự làm dù hơi vất vả, vì đó là niềm vui hay là nếp quen. Tôn trọng điều đó. Mục đích không phải lấy hết việc của cụ, mà là bớt đi những việc dễ gây tai nạn.

Lịch việc theo tuần, theo tháng và theo mùa

Chia việc thành ba nhịp giúp người làm biết mỗi buổi làm gì và giúp con cháu ở xa dễ theo dõi. Một ví dụ lịch bạn có thể điều chỉnh:

  • Mỗi tuần: đi chợ lớn hoặc mua đồ nặng, đổ rác, lau sàn, cọ nhà tắm, kiểm tủ lạnh có đồ hỏng không, tưới cây sân.
  • Mỗi hai tuần: giặt chăn ga, thay khăn trải bàn, lau bếp kỹ, mang đồ đi sửa nếu có.
  • Mỗi tháng: lau quạt, lau cửa kính phía trong, kiểm bóng đèn các phòng và lối đi, dọn một góc kho.
  • Theo mùa: trước Tết dọn nhà, lau bàn thờ phần ngoài, treo rèm mới; trước mùa mưa bão kiểm cửa sổ, dời chậu cây, dọn rãnh thoát nước sân; mùa lạnh lấy chăn ấm, cất quạt.
  • Khi có việc phát sinh: bóng đèn cháy, nước rỉ, đồ hỏng thì cụ nhắn hoặc gọi, người làm ghé trong tuần hoặc báo con cháu gọi thợ.

Lịch này nên in ra, dán ở chỗ cụ dễ thấy như cửa tủ lạnh, để cụ biết hôm nào có người tới, chuẩn bị tinh thần, và không bất ngờ khi có người gõ cửa.

Chọn người: ít đổi người, nói chuyện được với cụ

Với người lớn tuổi, người làm vặt lý tưởng không phải người nhanh nhất mà là người kiên nhẫn, nói năng nhẹ nhàng, và ở lâu. Mỗi lần đổi người là một lần cụ phải làm quen lại, phải chỉ lại chỗ để đồ, và có cụ thì sẽ ngại đến mức không dám nhờ nữa.

Nên tìm người ở gần, đi lại dễ, qua giới thiệu của hàng xóm, họ hàng hoặc người quen trong khu. Người ở gần còn có thể ghé nhanh khi cụ cần thay bóng đèn đột xuất hay khuân hộ bình nước. Buổi đầu, con cháu có mặt, giới thiệu hai bên, cùng đi một vòng nhà, chỉ chỗ cầu dao, van nước, chỗ để thuốc, chỗ để chìa khoá dự phòng.

Để ý cách người làm nói chuyện với cụ: họ có lắng nghe không, có làm theo cách cụ muốn không, hay tự ý sắp lại mọi thứ theo ý mình. Với người già, thay đổi chỗ để đồ có thể gây rối, thậm chí gây ngã khi cụ đi tìm đồ. Dặn người làm: xong việc thì trả mọi thứ về đúng chỗ cũ.

Những việc trong nhà giúp cụ bớt nguy cơ té ngã

Dọn lối đi. Người làm gom dây điện, thảm nhỏ dễ trượt, đồ để dưới sàn trên lối từ giường ra nhà vệ sinh và ra bếp. Đây là lối cụ đi nhiều nhất, kể cả ban đêm.

Hạ đồ hay dùng xuống tầm tay. Nồi, chén, gia vị, quần áo hay mặc chuyển từ ngăn cao xuống ngăn ngang tầm ngực, để cụ không phải đứng ghế hay kiễng chân với.

Kiểm đèn. Đèn lối đi, cầu thang, nhà vệ sinh phải sáng và bóng còn tốt. Bóng cháy thì thay ngay trong buổi. Nếu cần lắp thêm đèn ngủ cắm ổ hoặc đèn cảm ứng dùng pin thì người làm vặt làm được; đi thêm dây, lắp thêm công tắc thì gọi thợ điện.

Giữ nhà tắm khô. Cọ sạch rêu trơn ở sàn nhà tắm, lau khô sau khi cọ. Nếu nhà muốn lắp tay vịn, thảm chống trượt loại tốt, người làm có thể giúp đặt thảm; lắp tay vịn chịu lực vào tường thì nên gọi thợ.

Đồ nặng để thấp. Bình nước, bao gạo, thùng nước mắm đặt ngay ở chỗ dùng, sát đất, cụ chỉ cần rót hoặc múc, không phải nhấc.

Để cụ vẫn làm chủ nhà của mình

Nhiều cụ từ chối có người làm giúp không phải vì không cần, mà vì sợ bị coi là già yếu, sợ người lạ lục đồ, hoặc thấy tốn tiền của con cái. Cách nói chuyện quyết định cụ có đón nhận hay không. Thay vì "mẹ già rồi phải có người làm", con cháu nên nói "con thuê người khuân đồ nặng cho mẹ, để mẹ giữ sức đi tập thể dục với các bác".

Để cụ là người giao việc. Mỗi buổi, cụ nói với người làm hôm nay cần làm gì, người làm hỏi ý cụ trước khi dời hay bỏ đồ gì. Tiền công thì con cháu lo, nhưng nếu cụ muốn tự đưa để thấy mình chủ động thì có thể chuyển tiền cho cụ trước. Những chi tiết nhỏ như vậy giúp cụ thấy mình vẫn là chủ nhà, không phải người được trông.

Người làm cũng cần được dặn về cách cư xử: xưng hô lễ phép, không tự ý mở tủ riêng, ngăn kéo riêng, không bình phẩm chuyện nhà, không kể chuyện của cụ cho người ngoài. Và có những việc cụ muốn làm chung, như cùng nhặt rau, cùng gấp quần áo, thì làm chung, vì đó cũng là lúc cụ có người trò chuyện.

Con cháu ở xa theo dõi thế nào cho nhẹ nhàng

Khi con cháu ở xa, người làm vặt thường là người duy nhất ghé nhà cụ đều đặn ngoài hàng xóm. Thoả thuận một cách báo lại đơn giản: sau mỗi buổi nhắn một tin ngắn, đã làm những việc gì, cụ hôm nay thế nào, có gì cần mua hay sửa. Không cần ảnh cụ, không cần chi tiết riêng tư; chỉ cần đủ để con cháu biết mọi việc vẫn ổn.

Đừng biến người làm thành người theo dõi cụ, cũng đừng nhờ họ báo những chuyện cụ không muốn con cháu biết. Cụ cần cảm thấy người làm là người giúp mình chứ không phải người được con cái cài vào để canh chừng. Nếu muốn biết thêm, gọi điện hỏi thăm cụ trực tiếp.

Giữ một danh sách số liên lạc cần thiết ở nhà cụ và trong điện thoại người làm: con cháu, hàng xóm gần nhất, trạm y tế xã phường, thợ điện nước quen. Khi có việc, người làm biết gọi ai trước.

Mỗi vài tháng, khi về thăm, con cháu ngồi lại với cụ và người làm một lúc: việc nào nên thêm, việc nào cụ muốn tự làm lại, lịch có cần đổi không. Sức khoẻ và nhu cầu của người già thay đổi theo mùa, theo năm. Một lịch việc đặt ra từ đầu năm có thể đã không còn hợp vào cuối năm, và chỉ những cuộc nói chuyện như vậy mới cho thấy điều đó.

Khi nào người làm phải báo ngay và gọi cấp cứu

Người làm vặt không phải người chăm sóc y tế và không tự đoán bệnh. Nhưng vì ghé đều đặn, họ dễ nhận ra khi có gì khác thường. Dặn rõ:

  • Gọi cấp cứu một một năm ngay nếu cụ bất tỉnh, khó thở, đau ngực, méo miệng, nói khó, yếu nửa người đột ngột, hoặc ngã mà không đứng dậy được, đau nhiều ở hông, lưng, đầu.
  • Báo con cháu ngay trong ngày nếu cụ ngã dù đã đứng dậy, lú lẫn khác ngày thường, bỏ ăn, nhà có mùi lạ, thuốc để lung tung bất thường.
  • Báo khi nhà có nguy cơ: bếp gas để lửa, có mùi gas, ổ điện nóng, nước rò lênh láng, cửa không khoá được.
  • Không tự đưa thuốc, không nhắc cụ uống thêm hay bớt thuốc, không xoa bóp chỗ đau. Việc của người làm là gọi người có trách nhiệm và ở bên cụ cho đến khi có người tới.

Con cháu nên đưa cụ đi khám định kỳ và hỏi bác sĩ những dấu hiệu cần để ý riêng với tình trạng sức khoẻ của cụ, rồi dặn lại người làm bằng lời đơn giản. Người làm vặt chỉ cần biết khi nào phải gọi, không cần biết vì sao.

Câu hỏi thường gặp

Người già sống một mình có nên thuê người làm việc vặt không?

Nên, nếu cụ còn tự lo sinh hoạt nhưng hay phải mang nặng, trèo cao, cọ rửa nhà tắm. Người làm vặt ghé định kỳ đỡ những việc dễ gây ngã, đồng thời là người để ý khi cụ có gì bất thường.

Bao lâu nên có người ghé làm việc vặt cho ông bà một lần?

Thường mỗi tuần một buổi là vừa cho phần lớn việc như đi chợ lớn, đổ rác, lau sàn, cọ nhà tắm. Việc lớn hơn như giặt chăn, lau quạt, dọn kho chia theo hai tuần hoặc theo tháng. Điều chỉnh theo nhà và theo ý cụ.

Ông bà không muốn có người lạ vào nhà thì làm sao?

Bắt đầu từ việc cụ thấy cần nhất, như khuân đồ nặng, và để cụ là người giao việc. Tìm người qua giới thiệu của hàng xóm, có con cháu đi cùng buổi đầu, giữ cùng một người lâu dài để cụ quen dần.

Người làm vặt có được nhắc ông bà uống thuốc không?

Không nên đưa thuốc hay thay đổi cách uống thuốc của cụ. Việc thuốc men do cụ, con cháu và bác sĩ quyết. Người làm chỉ báo con cháu khi thấy thuốc để lung tung khác thường hay cụ có vẻ quên uống.

Khi nào người làm vặt phải gọi cấp cứu cho cụ?

Khi cụ bất tỉnh, khó thở, đau ngực, méo miệng, nói khó, yếu nửa người đột ngột, hoặc ngã không đứng dậy được, đau nhiều ở hông, lưng, đầu. Gọi cấp cứu trước, rồi báo con cháu, và ở bên cụ cho tới khi có người tới.

Con ở xa nên theo dõi qua người làm vặt thế nào?

Thoả thuận một tin nhắn ngắn sau mỗi buổi: đã làm gì, cụ hôm nay ra sao, cần mua hay sửa gì. Không nhờ người làm canh chừng hay chụp ảnh riêng tư của cụ. Muốn biết thêm thì gọi hỏi thăm cụ trực tiếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138