Thuê người dọn kho, gác xép hay sắp lại tủ đồ chỉ hiệu quả khi chia việc rõ: người làm lo phần khuân, lau, xếp và mang đi; còn chủ nhà phải có mặt để quyết món nào giữ, món nào cho, món nào bỏ. Giao hết cho người làm rồi đi vắng thì cuối buổi kho vẫn y như cũ, chỉ sạch bụi hơn, hoặc ngược lại có món quan trọng bị bỏ nhầm. Chuẩn bị trước bốn khu để đồ và vài quy tắc quyết nhanh là đủ để một buổi ba tiếng dọn xong một gian kho mà bạn đã để dành mấy năm.
Kho, gác xép, gầm cầu thang, tủ âm tường là những chỗ trong nhà bị lấp đầy dần theo năm tháng. Chúng không làm phiền ai cho tới khi bạn cần tìm một món đồ, hoặc thấy mùi ẩm mốc, vết chuột gián. Bài này đi qua cách chia việc giữa chủ và người làm, chuẩn bị trước buổi, cách quyết nhanh, những chỗ phải giữ an toàn khi làm trên gác, và việc cuối buổi mà nhiều nhà bỏ quên.
Vì sao dọn kho có thuê người mà chủ nhà vẫn phải có mặt
Phần nặng nhất của dọn kho không phải là khuân vác, mà là quyết định. Mỗi món đồ cũ đều kèm một câu hỏi: còn dùng không, để làm gì, có ai cần không. Người làm thuê không trả lời được những câu này, và họ cũng không muốn chịu trách nhiệm nếu bỏ nhầm.
Khi chủ nhà vắng, người làm thường làm theo hướng an toàn nhất cho họ: lau sạch, xếp lại cho gọn, không bỏ món nào. Kết quả là bạn trả tiền công cho một kho gọn hơn một chút mà không rộng ra. Ngược lại, có nhà dặn "cái gì cũ quá thì bỏ", và người làm bỏ đi thùng giấy tờ cũ có sổ đỏ photo, bằng cấp, ảnh gia đình.
Cách làm hiệu quả là chủ nhà ngồi một chỗ, người làm lần lượt mang từng món hoặc từng thùng ra, chủ nhà nói một chữ: giữ, cho, bán, bỏ. Người làm đưa món đó vào đúng khu. Nhịp này nhanh hơn nhiều so với tưởng tượng, vì phần lớn đồ chỉ cần nhìn là biết. Những món phân vân thì vào một khu riêng, quyết sau.
Nếu bạn không thể ngồi suốt buổi, ít nhất hãy có mặt trong giờ đầu để cùng người làm phân loại những thùng lớn nhất, rồi dặn kỹ quy tắc cho phần còn lại.
Một gian kho lớn không nên ôm trong một buổi. Chia theo góc hoặc theo kệ: buổi đầu xử lý góc chất nhiều nhất, buổi sau phần còn lại. Mỗi buổi kết thúc với một phần kho đã xong hẳn, sạch và xếp lại, tốt hơn là cả kho bị lôi ra ngổn ngang rồi hết giờ. Người làm cũng dễ nhận lời hơn khi việc có điểm dừng rõ ràng, và chủ nhà không bị kiệt sức vì phải quyết hàng trăm món một lúc.
Chia việc giữa chủ nhà và người làm
Bảng dưới là cách chia mà nhiều nhà thấy hợp. Viết sẵn ra, gửi người làm trước buổi để họ biết mình sẽ làm gì.
| Phần việc | Người làm | Chủ nhà | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Lôi đồ ra khỏi kho, gác | Có | Chỉ chỗ | Món nặng, cao thì người làm lấy, chủ không trèo |
| Mở thùng, xem bên trong | Có | Có mặt | Thùng giấy tờ, ảnh thì chủ tự mở |
| Quyết giữ, cho, bán, bỏ | Không | Có | Người làm có thể gợi ý, chủ quyết |
| Lau bụi, quét, hút bụi kho trống | Có | Không | Đeo khẩu trang, găng tay |
| Xếp lại đồ giữ | Có | Nói nguyên tắc xếp | Đồ hay dùng ở ngoài, đồ theo mùa ở trong |
| Đóng túi đồ cho, đồ bán | Có | Kiểm lần cuối | Ghi chú túi cho ai |
| Mang đồ bỏ ra chỗ thu gom | Có | Hỏi trước quy định khu | Đồ đặc biệt tách riêng |
Nếu kho có đồ của người khác trong nhà, như đồ của bố mẹ, của con đã đi học xa, thì hỏi người đó trước buổi. Bỏ nhầm đồ của người khác là chuyện cãi nhau rất lâu sau khi kho đã gọn.
Chuẩn bị trước buổi: thùng, túi và bốn khu
Chuẩn bị này mất khoảng nửa tiếng của chủ nhà nhưng giúp buổi làm nhanh hơn hẳn:
- Chọn một khoảng trống gần kho, như phòng khách, sân, hành lang, chia làm bốn khu bằng băng keo dán sàn hoặc bằng bốn tấm bạt: giữ, cho, bán, bỏ.
- Thêm một khu thứ năm nhỏ: phân vân. Đồ vào đây quyết vào cuối buổi hoặc cuối tuần.
- Mua sẵn túi rác lớn loại dày, vài thùng carton, băng keo, bút lông, khẩu trang, găng tay cho cả hai người.
- Chuẩn bị quạt, đèn pin hoặc đèn tạm cho gác xép tối, và nước uống.
- Hỏi tổ dân phố, ban quản lý hoặc người thu gom quanh khu về chỗ đổ đồ cồng kềnh và đồ cần xử lý riêng.
- Dặn người làm mang theo bạt, máy hút bụi cầm tay nếu có, và quần áo dài tay vì kho bụi.
Đừng chuẩn bị bằng cách tự lôi trước một nửa đồ ra. Bạn sẽ mệt trước khi người làm đến, và đồ bày ra không có thứ tự còn khó phân loại hơn để nguyên trong kho.
Quy tắc quyết nhanh cho đồ lưng chừng
Một năm không đụng tới. Món đồ không theo mùa mà cả năm không dùng thì đưa vào khu cho hoặc bán, trừ đồ kỷ niệm và giấy tờ.
Hỏng mà định sửa. Hỏi thật: định sửa từ bao giờ. Quá lâu mà chưa sửa thì nhiều khả năng sẽ không sửa. Nếu thật sự muốn giữ, đặt một ngày cụ thể đem đi sửa, quá ngày thì bỏ.
Giữ vì có thể sau này cần. Nếu món đó dễ mua lại và không đắt, giữ lại chỉ tốn chỗ. Hộp carton rỗng, túi nilon, chai lọ thừa thuộc loại này.
Đồ kỷ niệm. Không cần bỏ, nhưng gom lại một thùng có giới hạn. Chụp ảnh những món lớn mà chỉ giữ vì kỷ niệm, rồi cân nhắc cho đi.
Đồ của người khác. Không quyết thay. Gom riêng một thùng, nhắn người đó hẹn ngày tới lấy hoặc trả lời.
Giấy tờ. Không bỏ khi chưa xem kỹ. Giấy tờ nhà đất, bảo hiểm, bằng cấp, hồ sơ bệnh án giữ lại; giấy có thông tin cá nhân định bỏ thì xé nhỏ, không để nguyên vào túi rác.
Gác xép, gầm mái: nóng, bụi và những chỗ không được đứng
Gác xép, nhất là gác dưới mái tôn, có thể rất nóng vào buổi trưa. Nên làm buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, mở hết cửa, đặt quạt thông gió, và nghỉ uống nước theo nhịp. Người làm trên gác nóng dễ mệt, chóng mặt, mà gác thì thường có lối lên là thang dốc.
Bụi kho cũ thường lẫn phân chuột, xác gián, nấm mốc. Khẩu trang, găng tay, áo dài tay là tối thiểu. Không quét khô mạnh tay làm bụi bay mù; nên dùng máy hút bụi hoặc lau ẩm. Nếu thấy dấu hiệu chuột làm tổ, mối đục gỗ, hãy ghi lại và gọi người diệt côn trùng chuyên nghiệp xử lý riêng, không giao người làm vặt tự xử lý bằng hoá chất.
Sàn gác làm bằng ván gỗ cũ, tấm nhựa, hoặc trần thạch cao bên dưới mái không phải chỗ nào cũng chịu được người đứng. Người làm chỉ đi trên phần có dầm hoặc sàn chắc chắn. Nếu không rõ, chủ nhà phải nói. Những gác chỉ là khoảng trống trên trần thả, chỉ để đồ nhẹ, thì người làm không bước vào, chỉ với tay lấy đồ từ miệng gác.
Thang lên gác phải chắc, có người giữ chân thang khi khuân đồ xuống. Món nặng chuyền tay qua hai người, người trên đưa xuống, người dưới đỡ, thay vì một người ôm đồ trèo thang.
Sắp lại kho và tủ đồ sau khi đã dọn
Phần xếp lại quyết định kho có gọn được lâu hay sau vài tháng lại như cũ. Vài nguyên tắc giao người làm làm theo:
- Đồ hay dùng nằm ở ngoài, ngang tầm mắt và tầm tay. Đồ theo mùa như quạt sưởi, đồ Tết, đồ đi biển xếp vào trong hoặc lên cao.
- Món nặng để dưới, món nhẹ để trên. Không chồng thùng nặng lên thùng giấy mềm.
- Đồ cùng loại vào chung một thùng, ghi bên ngoài thùng bằng bút lông: đồ Tết, đồ điện cũ, dụng cụ sửa nhà.
- Chừa một lối đi nhỏ trong kho để lấy được thùng phía trong mà không phải lôi hết ra.
- Kê đồ khỏi sàn bằng pallet nhựa hoặc kệ thấp ở những kho dễ ẩm, để nước tràn không thấm vào thùng.
- Tủ quần áo: xếp theo người, theo mùa; quần áo không mặc nữa vào túi cho ngay, không xếp lại vào tủ.
Chụp ảnh kho sau khi xếp, gửi vào nhóm gia đình. Lần sau ai cần tìm đồ nhìn ảnh là biết thùng nào ở đâu, đỡ lục tung lên.
Cuối buổi: đồ bỏ đi đâu, đồ cho ai
Đồ bỏ là phần nhiều nhà xử lý vội, để cả đống ra vỉa hè rồi mong ai đó dọn. Mỗi xã, phường có cách thu gom rác cồng kềnh và giờ đổ rác khác nhau. Hỏi tổ dân phố hoặc người thu gom trước, giao người làm mang đi đúng chỗ, đúng giờ. Pin, bóng đèn huỳnh quang, sơn, dầu, đồ điện tử cũ không bỏ chung với rác thường; gom riêng và hỏi điểm nhận ở khu mình.
Đồ cho thì giao ngay trong ngày hoặc trong tuần. Đồ cho để lại trong nhà quá lâu thường lại quay về kho. Nếu người làm có nhu cầu dùng món nào trong khu đồ cho, hỏi ý họ trước khi đem cho người khác cũng là một cách cảm ơn tự nhiên, nhưng không ép họ nhận đồ như thể trả công.
Đồ bán thì chụp ảnh ngay trong buổi khi đồ đang được lau sạch, ánh sáng tốt. Món nào sau hai tuần không bán được thì chuyển sang cho hoặc bỏ, đừng để khu đồ bán trở thành một cái kho mới.
Câu hỏi thường gặp
Thuê người dọn kho có cần chủ nhà ở nhà không?
Nên có, ít nhất là trong phần phân loại. Người làm không biết món nào giữ, món nào bỏ và không muốn chịu trách nhiệm nếu bỏ nhầm. Chủ nhà ngồi quyết, người làm khuân và xếp là cách nhanh nhất.
Dọn gác xép cần chuẩn bị gì để an toàn?
Làm vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, mở thông gió, có quạt và nước uống. Khẩu trang, găng tay, áo dài tay vì bụi và phân chuột. Chỉ đứng trên phần sàn chắc, có người giữ thang và chuyền đồ qua hai người.
Đồ cũ không biết giữ hay bỏ thì làm sao quyết nhanh?
Món cả năm không dùng mà không phải đồ theo mùa thì cho hoặc bán. Món hỏng định sửa mà đã lâu chưa sửa thì đặt hạn, quá hạn bỏ. Đồ kỷ niệm gom vào một thùng có giới hạn. Đồ phân vân để khu riêng quyết sau.
Giấy tờ cũ trong kho có nên bỏ hết không?
Không nên bỏ khi chưa xem kỹ. Giữ giấy tờ nhà đất, bảo hiểm, bằng cấp, hồ sơ khám chữa bệnh. Giấy có thông tin cá nhân định bỏ thì xé nhỏ, không bỏ nguyên vào túi rác.
Thấy dấu hiệu chuột, mối trong kho thì có nhờ người làm xử lý luôn không?
Không nên giao người làm vặt tự xử lý bằng hoá chất. Ghi lại vị trí, chụp ảnh, rồi gọi dịch vụ diệt côn trùng chuyên nghiệp. Người làm vặt chỉ dọn sạch phần đồ đã hỏng, có đeo khẩu trang và găng tay.
Sau khi dọn, làm sao để kho không bừa lại?
Xếp đồ hay dùng ở ngoài, ghi chữ ngoài thùng, chừa lối đi, chụp ảnh kho gửi cả nhà. Mỗi vài tháng dành nửa tiếng nhìn lại, bỏ ngay những món mới bị nhét vào mà không thuộc về kho.